Star Wars, een zekere filmhit

Nog voor de Kerst moet het gebeuren: de wedergeboorte van ‘Star Wars’. Op 16 december komt het zevende deel van de sciencefictionfilmreeks in de bioscoop. De korte trailers zijn in ieder geval al enorme hits.

Harrison Ford als Han Solo en zijn co-piloot Chewbacca inStar Wars: Episode IV: A New Hope (1977). Producent J.J. Abrams moet de filmreeks nieuw leven inblazen.

De ware fans tellen al af. Nog 112 dagen, dan is het zover. Dan keren ze terug naar een „galaxy far far away”. Dan kamperen ze weer met lichtsabels voor de bioscoop, verkleed als Jedi of Stormtrooper.

Naar geen film wordt zo massaal uitgekeken als Star Wars: The Force Awakens, het zevende deel in de sciencefictionreeks die in 1977 begon toen boerenzoon Luke Skywalker het opnam tegen de kortademige schurk - naar bleek zijn pa - Darth Vader. Het lijkt nu al de filmhit van 2015. Ondermeer op basis van de respons op de eerste twee ‘teasers’, korte filmtrailers, die in één week tijd 52 en 88 miljoen maal werden bekeken, voorspelt Morgan Stanley dat de film met een bioscooprecette van ruim 2 miljard dollar in de buurt zal komen van Titanic en Avatar. Inclusief merchandising, games, dvd’s en televisie, verdient Disney met deze film ruim een miljard dollar, vermoedt Morgan Stanley.

Producent Disney lijkt met 4,06 miljard dollar voor Lucasfilm in 2012 een koopje te hebben gedaan. Het gaat namelijk niet om een of twee films, maar om een uitdijend universum van plotlijnen en personages. Eerst komt The Force Awakens, die de draad oppikt als een galactische junta, The First Order, dertig jaar na de val van het Imperium in het machtsvacuüm springt. Regisseurs Rian Johnson (Looper) en Colin Trevorrow (Jurassic World) werken aan vervolgfilms, en in mei 2017 is er de ‘spin-off’ Rogue One, over outlaws die de bouwplannen voor de planetenverwoester Death Star stelen. In 2018 volgt een schelmenfilm over de jeugdjaren van smokkelaar Han Solo en zijn pluizige rechterhand Chewbacca.

Disney hoopt het Star Wars-universum te laten expanderen zonder de liefhebbers voor het hoofd te stoten, zoals geestelijke vader George Lucas deed. Na diens eerste filmtrilogie ontgoochelde hij de fans in de jaren 1999-2005 diep met een nieuwe trilogie over de jeugd van schurk Darth Vader: houterig geacteerde, plechtige films die met een overkill aan digitale trucage tot een gewichtsloze beeldensmurrie waren dicht geplamuurd. Om nog te zwijgen van irritante nieuwe personages als de half racistische ruimterasta Jar Jar Binks.

Universeel gekraakt, leverden zelfs die drie films nog ruim 1,5 miljard dollar op: de kracht is sterk in deze serie. Dat komt in eerste plaats door de wijze waarop fans vanaf het begin aan de haal gingen met Star Wars. Ze kochten niet alleen merchandise, maar leefden zich ook uit in zelfgemaakte verhalen, filmpjes, verkleedpartijen, toneelstukjes en lichtsabelduels.

Met internet werd die huisvlijt in de jaren negentig een mondiaal, zichzelf versterkend fenomeen. Bijeffect is evenwel dat de fans zich zo ook mede-eigenaar wanen van Star Wars, wat na 1997 tot grimmige botsingen leidde met een verkrampte George Lucas. Hij ‘verbeterde’ in 1997 de geliefde eerste film uit 1977, A New Hope, met digitale effecten en verklaarde pesterig het origineel te hebben vernietigd. Dat zagen fans als heiligschennis.

Lucas is nu met pensioen. Disney zette zijn ideeën voor een nieuwe trilogie beleefd bij het grof vuil en huurde in 2013 superproducer J.J. Abrams in om Star Wars weer op te starten: hij deed dat in 2009 ook met de oude rivaal Star Trek. Abrams belooft emotie boven explicatie te stellen en het echt te houden. Dus: weinig digitale trucage en groene muren, en veel filmsets, schaalmodellen, robotpoppen en gezichtsprotheses. Veteranen uit de oude serie keren terug, zoals Lawrence Kasdan (script), John Williams (muziek). Mark Hamill (Luke Skywalker) en Carrie Fisher (prinses Leia) werden door diëtisten en personal trainers klaargestoomd, schelm Han Solo (Harisson Ford) heeft een grote rol en zorgde en passant al een paar keer voor nieuws. Zo brak hij bij de opnames zijn enkel onder een hydraulische deur, maakte hij een noodlanding op een golfbaan en was hij onlangs bijkans in tranen op een fandag: opmerkelijk voor deze oude mopperpot.

J.J. Abrams filmde vanaf april tot november 2014 in Abu Dhabi, IJsland, Ierland en de Britse Pinewood Studio’s en voert sindsdien een zeer gedisciplineerde publiciteitscampagne. Hij is een meester van de mystificatie: in 2004 werd zijn hitserie Lost een rage door raadsel op raadsel stapelen. Net zo’n sluierdans is de campagne rond The Force Awakens: elke ‘onthulling’ levert weer nieuwe raadsels op.

De setfoto’s, trailers en interviews komen in golven: deze maand zijn de tijdschriften Entertainment Weekly en Empire de uitverkoren om de orakelspreuken van Abrams op te tekenen. Zo zegt Abrams nu dat de vraag ‘Wie is Luke Skywalker?’ hem overhaalde de film te maken. Niet langer een naïeve boerenzoon, want „oorlog verminkt elke ziel en met de jaren komen de compromissen”. Bedoelt Abrams dat Skywalker, inmiddels voorzien van baard, alsnog door ‘The Dark Side’ wordt verleid? Het zal toch niet? En dan schurk Kylo Ren, gespeeld door hipster Adam Driver. Darth Vader 2.0, zo heette het, maar Abrams zegt nu dat Ren een geobsedeerde Darth Vader-fan is die zelf zijn lichtzwaard in elkaar knutselde en een masker draagt als hommage. Ren is zich net zo bewust van de voorgeschiedenis als verstokte fans, aldus Abrams. En hij is „vol emotie”.

Een fan als hoofdschurk dus? Wie weet. Het reanimeren van ‘franchises’ gaat gepaard met ironie, insidersgrappen en citaten. Zo suggereerde Abrams dat hij ergens in zijn film het skelet van de gehate Jar Jar Binks zal verstoppen: reken maar dat ware fans in elk frame gaan zoeken. Zo’n kruimelspoor van (des)informatie houdt Star Wars gedoseerd in het nieuws: over 112 dagen moet de interesse pieken. En hopelijk leidt het fans ook af van de eindvraag van speelfilm Fanboys, over Star Wars-fans anno 1999: „But what if the film sucks?”