Klimplant herkent zijn eigen ranken

Darwin had (weer) gelijk. Japans onderzoek bewijst dat klimplant eigen uitlopers niet overschaduwt.

Foto Homelka

Een klimplant kent zijn buren. Dat ontdekten twee Japanse biologen. De planten winden hun ranken niet om zichzelf heen, maar alleen om andere planten.

De studie, gisteren verschenen in Proceedings B, kan een fris begin betekenen van een obscuur vakgebied. Er zijn eerder studies gedaan naar zelfherkenning van plantenwortels, maar er was kritiek op de methoden van die experimenten.

Het is voor klimplanten duidelijk nadelig om over zichzelf heen te klimmen: dan zetten ze zichzelf in de schaduw. Charles Darwin maakte er al een opmerking over in zijn klimplantenboek On the Movements and Habits of Climbing Plants (1875). „Een van mijn planten had twee stengels vlakbij elkaar, en de ranken kwamen meermalen bij elkaar in de buurt, maar het bijzondere is dat ze geen enkele keer in elkaar raakten.” Toch heeft niemand dat verder uitgezocht, aldus Yuya Fukano en Akira Yamawo.

Ze deden simpele experimenten die Darwins waarneming bevestigen. Ze onderzochten de Aziatische klimplant Cayratia japonica ( ‘bushkiller’ in het Engels), in het wild op de campus en in proefveldjes.

Ranken die een bamboestokje of een andere plantensoort (guldenroede) tegenkwamen, groeiden bijna altijd vast. Op soortgenoten reageren de planten anders: van ranken die een andere Cayratia japonica raakten, groeide 40 à 60 procent vast. Eigen takken worden het meest vermeden, zoals Darwin al schreef. Van de ranken die de eigen takken raakten, groeide maar 10 à 20 procent vast.

De plant herkent wel de eigen soort, maar niet zijn stekjes. Dat bleek in hetzelfde experiment: de plant overgroeit zijn stekjes even vaak als willekeurige soortgenoten. Zelfherkenning bij klimplanten, concluderen de Japanners, komt grotendeels doordat de plant voelt of hij fysiek met een buurtak verbonden is.

Hoe een plant zijn eigen soort of zijn eigen takken herkent, is onbekend. Over dat laatste is wel geopperd dat door een plant elektrische golven schommelen, die in alle eigen takken en wortels gesynchroniseerd zijn. De Japanners gaan dat verder uitzoeken. Daarbij hebben hun experimenten een voordeel boven eerdere met wortels: klimplantranken zijn simpel te tellen.