In mijn Europa klopt ook een hart

Europa is de bakker in Kos die zijn brood weggeeft aan hongerige en vermoeide migranten. Dit is het Europa waarin ik wil wonen, schrijft Jean-Claude Juncker.

Illustratie Hajo Illustratie Hajo

Europa is en was altijd voor mij een gemeenschap van waarden. Dit is iets waarop we trots moeten zijn en dat toch zelden zijn. Wij hebben de hoogste standaarden voor asiel ter wereld. Wij zullen nooit mensen wegsturen die naar ons komen op zoek naar bescherming. Deze principes staan geschreven in onze wetten en onze verdragen, maar ik vrees dat ze in toenemende mate afwezig zijn in onze harten.

Wanneer we praten over migratie, hebben we het over mensen. Mensen zoals jij en ik, behalve dat zij niet het geluk hebben gehad om te zijn geboren in één van de rijkste en meest stabiele regio’s in de wereld. We hebben het over mensen die moesten vluchten voor de oorlog in Syrië, de IS-terreur in Libië en de dictatuur in Eritrea.

En wat mij zorgen baart is de afkeer, afwijzing en angst die sommige Europeanen uiten tegen deze mensen. Brandstichten in vluchtelingenkampen, wegsturen van boten bij pieren, fysiek geweld tegen asielzoekers of de ogen sluiten voor voor arme en hulpeloze mensen: dat is niet Europa.

Wat mij zorgen baart is dat politici aan linker- en rechterzijde het populisme voeden, en daarmee enkel woede oogsten en geen oplossingen aandragen. Haatzaaiende toespraken en onbezonnen uitspraken bedreigen één van onze grootste successen – het Schengengebied en de afwezigheid van interne grenzen: dat is niet Europa. Europa is wat mij betreft: de gepensioneerden in Calais die muziek maken voor de migranten en gsm’s opladen voor hen die naar huis willen bellen. Europa is ook: de studenten in Siegen die hun campus openstellen voor asielzoekers die geen dak boven hun hoofd hebben. Europa is de bakker in Kos die zijn brood weggeeft aan hongerige en vermoeide mensen. Dit is het Europa waarin ik wil wonen.

Natuurlijk is er niet één simpel of enkel antwoord op de uitdaging van migratie. En het is niet realistisch om te denken dat we gewoon onze grenzen kunnen openen voor al onze buren. Evenmin om te denken dat we gewoon een gesloten cordon om ons heen kunnen plaatsen tegen alle angst en ellende. Maar het is duidelijk dat er geen nationale oplossingen zijn. Geen enkele EU-lidstaat kan migratie in zijn eentje effectief aanpakken. We hebben een sterke, Europese aanpak nodig en we hebben dat nu nodig.

Dat is de reden waarom de Europese Commissie in mei, onder mijn leiding, gedetailleerde voorstellen heeft gepresenteerd voor een gemeenschappelijk asiel- en vluchtelingenbeleid. We hebben onze aanwezigheid in de Middellandse Zee verdrievoudigd, om levens te helpen redden en om boten van smokkelaars te onderscheppen. We ondersteunen de lidstaten, die het hardst getroffen zijn: we zenden teams van het EU-grensagentschap (Frontex) en het EU-asielagentschap (EASO) en het Europese politienetwerk (Europol) om de vaak overbelaste nationale autoriteiten te helpen om aangekomen migranten te identificeren, registreren en vingerafdrukken te nemen. Ook bieden ze hulp bij het versnellen van de verwerking van het asielproces en de coördinatie van de terugkeer van irreguliere migranten. We rollen smokkelaarsnetwerken op en ontmantelen hun wrede business-modellen. Wij zijn solidair met onze buurlanden Turkije, Jordanië en Libanon door het hervestigen van 20.000 vluchtelingen van buiten Europa. We werken met landen van herkomst en oorsprong om legale migratiekanalen te creëren en om terugnameakkoorden te sluiten om de terugkeer van de mensen die geen recht op verblijf in Europa hebben te vergemakkelijken. We hernieuwen ook de focus op de handhaving van de onlangs aangenomen EU-regels voor asiel, van opvangvoorwaarden, asielprocedures tot het hanteren van de verplichting om vingerafdrukken af te nemen.

In mei hebben we een voorstel gedaan voor een herverdeelmechanisme om de lidstaten te helpen door het herverdelen van een klein deel van de hoge aantallen mensen die internationale bescherming nodig hebben bij aankomst in Italië en Griekenland. De Commissie heeft voorgesteld om 40.000 mensen te herverdelen naar andere EU-lidstaten – de nationale overheden waren bereid om net iets meer dan 32.000 te accepteren. We willen veel verder gaan door de oprichting van een permanent mechanisme dat automatisch kan worden geactiveerd in noodsituaties – voor elke EU-lidstaat waar dit nodig is. Als we gemeenschappelijke buitengrenzen hebben, kunnen we de lidstaten in de frontlinie niet aan hun lot overlaten. We moeten solidariteit in ons migratiebeleid tonen.

Sommige van de door de Commissie voorgestelde maatregelen worden al gesteund. Alle andere moeten nu dringend worden aangenomen door de 28 lidstaten van de EU – zelfs door degenen die tot nu toe terughoudend zijn geweest om dit te doen. De dramatische gebeurtenissen van de zomer hebben aangetoond dat het dringend tijd is om een gemeenschappelijk Europees asiel- en vluchtelingenbeleid in de praktijk te brengen.

We hebben geen andere buitengewone top van staatshoofden en regeringsleiders nodig. We hebben veel toppen gehad, en we zullen elkaar weer treffen in november in Malta. Waar we nood aan hebben is dat alle EU-lidstaten de Europese maatregelen nu aannemen en uitvoeren.

De Commissie heeft negen jaar geleden al voorgesteld om een gemeenschappelijke EU-lijst van ‘veilige landen van herkomst’ te hebben. Dit maakt versnelde asielprocedures mogelijk voor bepaalde nationaliteiten. De lidstaten hebben dat idee verworpen als bemoeienis met nationale bevoegdheden. En toch is het niet logisch dat aan de ene kant de lidstaten hebben besloten om de westelijke Balkanlanden kandidaat voor EU-lidmaatschap te maken; en dat aan de andere kant de onderdanen van deze landen asiel aanvragen in de EU. In september zal de Commissie dus een gemeenschappelijke lijst van veilige landen van herkomst aan de lidstaten voorleggen.

Wat we nodig hebben, en wat helaas nog ontbreekt, is de collectieve moed om onze verplichtingen na te leven – zelfs als dat niet gemakkelijk of niet populair is.

In plaats daarvan zie ik een wijzende vinger – een uitputtende blame game die misschien publiciteit oplevert en misschien zelfs stemmen, maar geen problemen oplost. Europa mislukt wanneer angst overheerst. Europa mislukt wanneer ego’s de overhand krijgen. Europa zal slagen als we samenwerken op een pragmatische en efficiënte manier. Ik hoop dat wij samen, de lidstaten, de instellingen, agentschappen, internationale organisaties, niet-direct betrokken landen, kunnen bewijzen dat we de uitdaging aankunnen. Ik ben ervan overtuigd dat we daartoe in staat zijn.

De geschiedenis van Europa bewijst dat we een veerkrachtig continent zijn, in staat om zich te verenigen tegen wat ons wil verdelen. Dit moet ons moed geven voor de komende weken en maanden.