Gebulder in het stiltegebied

De toenemende populariteit van motorrijden verdrijft de stilte uit het buitengebied. Rijders koesteren het lawaai. Omwonenden klagen. Geluidsnormen schieten tekort. 

In het dorpje Uitdam, aan een dijkweg langs het Markermeer, is het zeker in het weekeinde bij mooi weer een groot, luid concert. Elk jaar is het drukker met groepen van voornamelijk mannen van boven de 45 die graag toeren. „Het is de vrijheid”, zegt Dirk Timmerman van de Apeldoornse motortoerclub De Koppeling die voor afgelopen zondag een tocht van 285 kilometer had georganiseerd. Veel gezelligheid samen, ze zwaaien naar andere passerende leden, dit jaar het twintigjarig jubileum. „Je wil niet alleen op een terras zitten”, zegt er een.

Simon Groen, huisarts in ruste en penningmeester bij de dorpsraad van Uitdam, kan er niet van genieten. Het lawaai ketst tegen de gevels rond het drukke smalle weggetje en in de tuin zijn anderen vaak niet te verstaan.

Groen deelt de lawaaimakers in vier groepen in. De BMW-rijders met twee tassen achterop suizelen zachtjes langs. Het zware gedreun komt uit de Harley Davidsons of andere Easy Rider-merken. Een school van dergelijke machines lijkt wel op een „colonne tanks”, zegt hij. Dan zijn er de pittig accelererende hoge toerenmotoren. Die geven de naburige dijk naar Marken, waar ze even 200 willen rijden, het lawaai van een landingsbaan. Op de vierde plaats de exotica, gemotoriseerde driewielers als tronen voor de bestuurder, klassieke brommerclubs, de Kreidlers, de Vespa’s, de Solexen, de cabrioletjes. Een lokale scooterverhuurder stuurt toeristen massaal gemotoriseerd het waterland in. Kakofonie in het stiltegebied.

Rory Admiraal (32) was er al jong bij. Zijn hele familie rijdt motor. Hij heeft voor zijn tochtje van Hoorn naar Marken de demper uit zijn lichte Yamaha R6 gehaald, want hij houdt van het harde geluid, hoewel hij dat met zijn oordoppen in maar deels hoort. In Nederland kan dat lawaai, maar als hij door Duitsland rijdt – waar de controle strenger is – doet hij de demper er altijd weer in.

Hij start zijn motor en er komt geheel tegen de verwachting een beschaafd gepruttel uit. „Wacht maar tot ik wegtrek, dan hoor je hem goed”, zegt hij. Hij trekt de gashendel open en scheurt weg. Er is wat gejank te horen. Maar de motorfiets die bijna gelijktijdig op de dijk naar Marken met volle kracht voorbij accelereert naar 200, doet de gehoorvliezen pas goed klapperen. Het zou best kunnen dat die wel nog een legale demper in heeft. De geluidsnormen lijken inconsequent. De beleving is anders dan de normen en die normen zijn rekbaar.

De Yamaha 950 Adventure van Admiraals vriendin Angela Clay (26) is muisstil. Het kan dus wel. Ze incasseert wel de protesten tegen haar vriend Rory, wanneer ze achter hem aanrijdt. „Ze gooiden een bezem naar mij, terwijl hij allang weg was’’, zegt ze. Ze maakte ook mee dat een paard door het geluid van haar vriend bijna op hol sloeg en tegen haar aan trapte.

Waarom vindt Admiraal het lawaai zo leuk? Hij kan het niet zeggen, het is gewoon zo. De meeste motorrijders gaan met de demper op. Motortoerclub De Koppeling uit Apeldoorn, die dit weekeinde langs de dijk trekt, heeft strenge regels: illegale uitlaten zijn verboden. Alles moet binnen de wet blijven.

Maar ook daar is een grote variatie aan geluid te horen als ze van de parkeerplaats aan de dijk bij Durgerdam wegrijden, een dreunende Yamaha en een Kawasaki met klassiek donker geluid, een BMW, een zacht klinkende Burgman 650. Geen Harley Davidson. Dat is ook het favoriete merk van motorbendes. Het maakt meer indruk als je met tien donderende machines bij een café stopt om beschermingsgeld te vragen dan als dat met tien elektrische scooters gebeurt.

‘De beleving is anders dan bij een auto. Mensen willen er een bepaald geluid bij hebben”, zegt Hans van Geenhuizen, woordvoerder van de Rijksdienst voor het Wegverkeer die voertuigen keurt en overigens net als de woordvoerder van de Stichting Geluidshinder zelf een enthousiast motorrijder. Een motorrijder is ook kwetsbaarder dan een automobilist. „Het geluid heeft ook een functie, want als motorrijder wil je ook gehoord worden, zodat je niet wordt aangereden”, zegt Van Geenhuizen.

Het is Simon Groen niet gelukt om het luide motorverkeer langs zijn huis in te perken. Hoewel de medeleden van de dorpsraad inmiddels om zijn en het probleem ook zien, zijn ze er niet in geslaagd om maatregelen te nemen. De Uitdammer Dorpsstraat is nu eenmaal een belangrijke doorgangsweg.

Dat geldt voor veel andere aantrekkelijke dijkweggetjes, waar motoren graag komen. Mieke Blom heeft vorig jaar samen met de politie in de regio Rivierenland, een samenwerkingsverband van tien gemeenten bij de Waal, Maas en Linge discussies tussen motorrijders en fietsers georganiseerd. Want ook dat worden er steeds meer: van wielrenners tot elektrische fietsers.

De Motorrijders Actiegroep werkte mee om de rijders te waarschuwen niet hard te scheuren. Er werd ook aangeraden om niet in te grote groepen te gaan, want dan neemt het lawaai ook toe. De politie werkte mee „maar het is lastig handhaven. Je moet er net op het goede moment zijn’’, zegt ze, „Geluid is ook moeilijker te controleren dan snelheid.”

Je kunt wegen niet zomaar afsluiten. De gemeente Lopik overwoog om alleen motoren op de Lekdijk te verbieden maar juridisch bleek dat niet haalbaar. Er kwam meteen groot protest van de Motorrijders Actiegroep. Een poging om alleen bestemmingsverkeer toe te laten, stuitte op weerstand, zodat het plan uiteindelijk strandde in de gemeenteraad van Lopik. Te onhandig voor de andere bewoners. Lawaai wint.