Tolerante Merkel wil ook streng zijn

Nu de asielinstroom piekt, neemt bondskanselier de regie in een explosief dossier.

Vredesbetoging voor het asielcentrum in Heidenau. Foto OLIVER KILLIG / AFP

Na enkele dagen van gewelddadige protesten, reisde bondskanselier Angela Merkel vandaag alsnog naar de vluchtelingenopvang in Heidenau. Dat plaatsje bij Dresden groeide afgelopen week uit tot het symbool van het falende opvangbeleid van de Bondsrepubliek. Dertig agenten raakten gewond, vrijdagnacht, toen een extreemrechtse menigte probeerde de komst van een groep asielzoekers te blokkeren.

Merkel wil met haar bezoek laten zien dat de Duitse vluchtelingencrisis vanaf nu Chefsache is. Vanochtend besloot het kabinet de gemeenten die de vluchtelingen opvangen dit jaar een half miljard euro extra toe te kennen. „Deze crisis houdt ons zeer bezig”, zei Merkel gistermiddag bij een zogeheten ‘burgerdialoog’ met bewoners van de Duisburgse probleemwijk Marxloh. „De asielcrisis dreigt veel andere problemen naar achteren te schuiven”, aldus Merkel, „Het Bundeskanzleramt heeft daarom de coördinatie overgenomen.”

Maandag deed Merkel met de Franse president François Hollande al een indringende oproep aan andere EU-landen het voorstel te volgen van de Europese Commissie om het Europees asielstelsel radicaal te veranderen. Morgen is de bondskanselier in Wenen waar ze op de zogeheten ‘West-Balkan-top’ met de relevante regeringsleiders zal praten over de vraag hoe zij ervoor kunnen zorgen dat hun burgers ophouden het Duitse asielsysteem te blokkeren. Duitsland zelf wil de procedure voor vluchtelingen uit Syrië versnellen door niet langer te toetsen of zij kunnen worden teruggestuurd naar het eerste land van aankomst.

Afgelopen weken werd duidelijk dat Duitsland dit jaar mogelijk 800.000 asielzoekers moet opvangen. Nu al is het Duitse asielsysteem overbelast: de aanvragen van meer dan 200.000 vluchtelingen zijn nog niet in behandeling genomen. Ondertussen loopt de spanning op door dagelijks nieuwe berichten over gewelddadigheden gericht tegen vluchtelingen. Zo drongen afgelopen nacht twee mannen met messen een noodopvang voor asielzoekers binnen in Mecklenburg-Voorpommeren. Zij konden worden gearresteerd voordat er slachtoffers vielen. Ook ging in Leipzig een gebouw op in vlammen dat bedoeld was vluchtelingen op te vangen. En gistermiddag werd het hoofdkwartier van regeringspartij SPD korte tijd ontruimd na een bommelding omdat partijleider Sigmar Gabriel de extreemrechtse burgers in Heidenau „gespuis” had genoemd.

Merkel geeft in het gesprek met zestig buurtbewoners in Marxloh te kennen veel belang te hechten aan het beeld dat potentiële migranten in herkomstlanden van Duitsland hebben. „Het probleem is: welk signaal zenden we uit”, zegt Merkel. Een pater wijst op de grote aantallen illegale Bulgaren en Roemenen in buurt. Merkel spreekt over het belang van de Europese integratie en de waarde van de vrije vestiging. „Maar”, zegt ze, „tolerantie moet niet verward worden met regelloosheid”.

Door het stadbestuur geselecteerde mensen die zich verdienstelijk maken in de vele organisaties, moskeeën, en kerken in de wijk worden ondervraagd door de bondskanselier. Merkel luistert met bezorgd gezicht naar klachten. Het CDU-lid van Turkse komaf dat klaagt over het gebrek aan migranten in het bestuur van de wijk zit, vraagt Merkel scherp: „Waarom zit u daar zelf niet? Was u niet beschikbaar of werd u niet gekozen? Over de vele illegale Roemenen en Bulgaren in de wijk: „Er is geen oorlog in Roemenië of Bulgarije.”

Na afloop wil bijna iedereen een selfie maken met bondskanselier Merkel. Zij laat dat glimlachend gebeuren. Dan roept de bondskanselier „tschüss!” en gaat er omgeven door drie beveiligers op hoge snelheid vandoor.