‘Migranten vormen al decennia 3 procent van wereldbevolking’

Dat zei Henk van Houtum, politiek geograaf aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, eerder deze maand in de Volkskrant.

Syrisch meisje, gehuld in een thermische deken, deze week op Lesbos. Foto Alkis Konstantinidis/Reuters

De aanleiding

De Europese grenzen moeten niet dicht, maar open, zegt Henk van Houtum van de Radboud Universiteit in de Volkskrant. Want, zo redeneert de politiek geograaf, vooral de mensensmokkelaars profiteren van gesloten grenzen: migranten proberen dan illegaal Europa binnen te komen, via gevaarlijke routes. En voor wie minder migranten wil, werkt een gesloten grens juist averechts: de nieuwkomers gaan er minder snel door weg.

Maar er zijn meer migranten dan ooit, kunnen we dan iedereen wel binnenlaten? Van Houtum nuanceert. De meeste migranten worden in de regio opgevangen, stelt hij. Bovendien is migratie mondiaal gezien niet zo’n groot probleem, aldus Van Houtum. „3 procent is migrant, al decennialang.” Blijft het percentage migranten op wereldschaal echt al zo lang gelijk?

Waar is het op gebaseerd?

Van Houtum verwijst desgevraagd naar een onderzoek van Hein de Haas. De onderzoeker van de universiteiten van Oxford en Maastricht bekeek voor zijn onderzoek The Globalization of Migration: Has the World Become More Migratory? de omvang van de internationale migratie in de jaren 1960, 1970, 1980, 1990 en 2000. Hij rekende uit hoeveel mensen niet in het land woonden waar ze waren geboren. In al die jaren bleek dat zo’n 3 procent van de wereldbevolking migrant was. In 1960 was het percentage het hoogst: 3,06 procent. In 2000 ging het om 2,73 procent. De Haas zette in mei nieuwe cijfers op zijn weblog. In 2010 lag het aantal migranten weer iets bóven de 3 procent van de wereldbevolking.

En, klopt het?

Uit de cijfers van de VN waarop De Haas zich baseert, blijkt dat het absolute aantal migranten vanaf 1960 flink is gestegen. Maar de wereldbevolking groeide ongeveer even hard mee. Zo schommelde het percentage migranten rond de 3 procent. Het recentste cijfer van de VN komt uit 2013: 3,2 procent van de wereldbevolking.

Klopt het beeld dat meer migranten naar Europa komen helemaal niet? Tot de jaren negentig was de migratiestroom binnen ontwikkelingslanden het grootst. De splitsing van Brits-Indië in Pakistan en India (in 1947) bracht ook in de jaren zestig nog grote aantallen migranten op de been, melden onderzoekers van de Wereldbank in het rapport Where on Earth is Everybody?

Vanaf 1990 is migratie van ontwikkelingslanden naar ontwikkelde landen (Europa, de VS, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Japan) de motor achter de toename in het aantal migranten, stellen de VN in een factsheet uit 2013. Het aantal migranten dat naar een ander ontwikkelingsland is getrokken, was dat jaar bijna even groot als het aantal mensen dat van een ontwikkelingsland naar een westers land ging. Migratiestromen verschuiven, maar het percentage schommelt rond de 3 procent.

Conclusie

Absoluut is het aantal migranten fors toegenomen. Maar de wereldbevolking groeide even hard mee. Het percentage migranten ligt daardoor sinds de jaren zestig rond de 3 procent. We beoordelen de uitspraak daarom als waar.