Kleurrijk Noorderzon verrast

Scène uit de Noorse voorstelling De Utvalgte (De Uitverkorenen) Foto Ann Iren

Videobeelden uit Jeruzalem ontvouwen zich hoog in de Watertoren van Groningen. Elders, in het Vrijdag Theater, laten twee dansers zich in hun choreografie leiden door de ongewisse ritmiek van houten robotpoppetjes. En tot slot doorgrondt een handvol Noorse acteurs de wonderen van het heelal. Ze benoemen de sterren en verwijzen naar de nietigheid van de mens tijdens een perfect gesuggereerde ruimtevlucht.

De toeschouwer van het kleurrijke Performing Arts Festival Noorderzon krijgt verrassing na verrassing. Het is niet verwonderlijk dat het jubilerende festival, een kwart eeuw geleden opgericht, tijdens de opening vorige week de erepenning van de stad Groningen ontving wegens „grote verdienste voor de samenleving”.

De Zwitsers regisseur Christophe Meierhans filmt met een vast camerastandpunt een drukbezochte plek in Jeruzalem. Een joods-orthodoxe wereld zwermt gejaagd voorbij. Begeleidende stemmen geven toelichting, maar wie goed luistert ontdekt dat de informatie even minimaal als vertekend is. Waarom dragen orthodoxe joden omvangrijke, zwarte hoeden? We krijgen geen antwoord, wel vage religieuze toespelingen. Het is onthutsend hoe soepel je als toeschouwer meegaat in clichés. Dat is exact wat Meierhans wil: ons doen beseffen dat het kijken met westerse ogen uitsluitend vooroordelen oproept, en daardoor wederzijds begrip in de weg staat. De titel is suggestief: You take the world right out of my mouth. Ja, jij neemt de wereld precies zoals ik zeg dat die is.

Het Noorse gezelschap De Utvalgte (De Uitverkorenen) brengt in de gelijknamige voorstelling mensen samen aan de rand van de samenleving. Ze maken zich gereed voor een ruimtereis, gekleed als de dieren in de Ark van Noach. Een hert, hond, vos. De toeschouwers kijken met een 3D-bril naar dit groepje verstotenen, dat de aarde verlaat en zweeft door de oneindigheid. We wanen ons in een sciencefictionfilm. Maar in het heelal zet de mens gewoon zijn ruzies voort. Opeens slaat een actrice er op los, heerlijk ouderwets gespeeld met schoppen, slaan, smijten met een handtas. De personages zijn ontheemden in deze wereld, en eveneens vreemden in het heelal.

Het dansduo Antony Hamilton & Alisdair Macindoe toont in Meeting razendsnelle hoekige bewegingen, gestuurd door merkwaardige houten poppen als slagwerkers. Hun optreden herinnert aan het mechanische Tanztheater van Meyerhold. Het is adembenemend knap te zien hoe de dansers hun mathematische bewegingspatroon steeds meer versnellen, totdat je het idee hebt naar slechts één duizelingwekkend lenig en wendbaar personage te kijken. Een dubbele danser die alle zwaartekracht overwint. Ook deze danser is uitverkoren, los van de aarde.