Op huizenjacht? Zo hou je je hoofd koel

Beeld NRC Q

Je kunt natuurlijk best goed onderhandelen. Maar tijdsdruk, of zelfs het idee dat er tijdsdruk is, beïnvloedt je onderhandelingsvermogen. En dat kan grote gevolgen hebben bij het bezichtigen en het kopen van een huis. Vooral in Amsterdam. Want hou je hoofd maar eens koel, nu daar voor een op de drie huizen al meer geboden wordt dan de vraagprijs.

En dat geldt niet alleen voor huizen zoeken in de hoofdstad, maar sowieso: wie een huis wil kopen, moet omgaan met tijdsdruk. Zo doe je dat:

1. Bedenk vooraf wat je wil - en hou je er aan

Stel, voordat je een huis gaat zoeken, vast: waar moet het huis aan voldoen? Vooral locatie, aantal vierkante meters en aantal kamers zijn belangrijk. Want wat gebeurt er? Je lichaam en je brein komen onder spanning te staan. Psycholoog Carsten de Dreu van de Universiteit van Amsterdam:

“Dat is niet per se slecht, het zet ook aan om te focussen en knopen door te hakken.”

Maar te veel stress is kwalijk, zegt hij.

“We gaan dan snel compromissen sluiten, om er maar uit te komen. Zeker als de tegenpartij heel machtig lijkt. En zo gaan mensen in de huidige markt heel veel betalen.”

2. Stel een maximumbedrag vast

Bedenk daarbij ook wat het maximumbedrag is dat je wil lenen of besteden. Kopers bieden tegen elkaar op. Bij 32 procent van de transacties binnen de ring van Amsterdam krijgt de verkoper meer dan de prijs waarvoor hij het huis op Funda.nl te koop heeft gezet. Johan Conijn, bijzonder hoogleraar Woningmarkt aan de Universiteit van Amsterdam:

“Dat cijfer illustreert heel goed dat de tijd van voor 2008 terug is gekeerd.”

3. Neem iemand mee

Laat een financieel adviseur (dat kan ook een bekende zijn) meedenken. Win bijvoorbeeld advies in van de bank.

In de Stadionbuurt in Oud-Zuid staat er maar 0,6 appartement te koop per zoeker, een “bizar” krappe woningmarkt, zegt directeur Jeroen Stoop.

“Als je daar een appartement wil kopen, moet je alles uit de kast halen om het te krijgen.”

Weet je van jezelf dat je gestresst raakt van tijdsdruk? Neem dan bij de bezichtiging een wat objectiever persoon mee.

In de psychiatrie wordt steeds meer bekend over hoe hormonen en emoties beslissingen beïnvloeden. Als testpersonen in een lab een taak doen waarvan ze denken dat die ingewikkeld en belangrijk is, stijgen direct de hartslag, bloeddruk en het gehalte van het stresshormoon cortisol, vertelt neurowetenschapper en psychiater Steven Kushner van het Erasmus MC. Dat geldt niet alleen voor de stress-situatie, maar ook voor de periode erna. Kushner:

“Mensen blijven kwetsbaar na een stressvolle gebeurtenis.”

Een paar persoonlijke ervaringen:

4. Bekijk veel huizen

Neig je toch naar te weinig woning voor te veel geld? Doe het niet. Er komt heus nog wel een ander huis naar wens voorbij. Makelaars raden huizenverkopers aan om bezichtigingen snel achter elkaar te plannen, zodat kijkers maar kort hebben en zien dat er voor en na hen nog andere kopers zijn. Dat blijkt uit diverse gesprekken die NRC Q heeft gevoerd. Zo ervaren huizenkopers het proces als nóg stressvoller. Een trucje.

Zo’n bezichtiging onder tijdsdruk heeft een grote invloed op hoe je een beslissing neemt, legt Kushner uit: “Het huis bezichtigen was een stressvolle situatie. Als je er later die dag tijdens het eten nog eens met je partner over praat, dan haal je niet alleen de herinnering aan het huis terug, maar ook die emotie. De verhoogde hartslag, bloeddruk en cortisolgehalte komen dan weer terug.” Hoeveel de uiteindelijke beslissing wordt verstoord door deze stress, verschilt per persoon. Kushner:

“Maar alleen een computer wordt niet beïnvloed door emoties, mensen sowieso wel.”