Journalisten? Gemakzuchtige, slordige sensatiezoekers

Wanneer ging het mis? Wanneer sloeg het vertrouwen in de pers om in wantrouwen? Voor Tom Kloosterman kwam het moment tijdens de Joegoslavische burgeroorlog: „In de Nederlandse kranten stonden foto’s van Nederlandse soldaten die in het zwembad lagen. Ik was zelf in Joegoslavië als militair en ik heb geen zwembad gezien. Wij bouwden bruggen, speelplaatsen en ziekenhuizen. Bleek dat de Nederlandse media een volkomen vertekend beeld van ons werk en die oorlog gaven.”

Voortaan zou Kloosterman, gameontwikkelaar te Thailand, het Nederlandse nieuws heel anders bekijken. „Ik ben wakker geworden. We worden behoorlijk voorgelogen.”

Wie zijn de mensen die de pers wantrouwen? Deze krant deed een oproep op Twitter: „Heeft u ook zo’n hekel aan de media? Waarom? Voor een artikel in NRC zoeken we mensen die daarover willen vertellen.” Tientallen mensen meldden zich.

Een hekel vonden de meesten een te groot woord. („Ik haat niemand, ik ben boeddhist”, zegt Kloosterman). Maar groot wantrouwen hadden ze allemaal wel. Danny de Kruijk somt op: „Het overschrijven van ANP-berichten, het gebrek aan lef wanneer het aankomt om het stellen van vragen die er echt toe doen. Tevens heb ik het vermoeden dat er veel gelobbyd wordt bij journalisten en dat men door middel van snoepreisjes wordt ‘omgekocht’ om vooral eenzijdig te blijven schrijven. Kritisch denken wordt immers niet gewaardeerd.”

Robin van Sambeek noemt de ‘indoctrinatie’ van het NOS Journaal: „Heb alleen zo’n vermoeden dat jij van jouw baas daar niet over mag schrijven.” Ook anderen toonden bij voorbaat weinig vertrouwen in dit artikel. Dinkydau Lint: „Doe maar wat. 't Zal vast een flutstuk worden.”

Dit zijn de vier meest voorkomende klachten.

Journalisten zijn bevooroordeeld

De journalist maakt zich schuldig aan eenzijdige, gekleurde berichtgeving. Een politiek linkse voorkeur zorgt voor een partijdige selectie van de feiten. Tije Pietersma, hypotheekinformant: „Journalisten van papieren kranten hebben vaak een linkse signatuur. Maar ze weten niet van zichzelf dat ze een bepaalde bias hebben. Hun kennis wordt beperkt door de grenzen van de ideologie die ze aanhangen. Hierdoor kunnen ze niet alle relevante feiten herkennen.”

Journalisten zijn sensatiezoekers

De pers richt zich op wat er misgaat. Dat komt op de pershater over als sensatiezucht. Marco Dufour, computerbeveiliger en accordeonist: „De pers is erop gericht herrie en lawaai te maken. Om de mensen ongerust te maken.” Als voorbeeld noemt Dufour het proces tegen popzanger Michael Jackson in 2005, dat hij volgde als fan: „Als de aanklager aan het woord was, werd dit door CNN breed uitgemeten. Als de verdediging sprak, berichtten ze daar niets over.” Jackson werd vrijgesproken van kindermisbruik, maar het was voor de media nu eenmaal smeuïger als hij het wél had gedaan. De Telegraaf is volgens hem het ergste, maar ook andere kranten worden steeds ‘Amerikaanser’. „Vroeger had je rustiger, objectiever nieuws. Nu moeten de kranten vechten voor hun leven. Ze gaan harder schreeuwen.”

Journalisten praten elkaar na

Journalisten zijn gemakzuchtig en slordig. ‘Ze nemen alles klakkeloos over van ANP, checken niets zelf’ is een terugkerende klacht. Ook elkaar overschrijven behoort tot de klachten, waardoor nieuws dat niet klopt, zich toch snel verspreidt.

Journalisten weten te weinig

Ze hebben te weinig kennis van zaken om adequaat te berichten. Pershater Dinkydau Lint mailt bijvoorbeeld: „Als je verstand hebt van bepaalde onderwerpen, in mijn geval bijvoorbeeld vuurwerk en cannabis, dan valt het op dat krantenartikels over die onderwerpen altijd bol staan van de onzin.” Tije Pietersma heeft dat met het klimaat en met gezond eten. „Het is een feit dat de meest betrouwbare temperatuurmetingen al 18 jaar en een paar maanden geen significantie opwarming van de aarde laten zien. Waarom lees ik daar nooit iets over in de krant?”