Eerste stap gezet naar universeel griepvaccin

Onderzoekers en farmaceutische bedrijven zijn in een nek-aan-nek-race verwikkeld om als eerste een ‘universeel griepvaccin’ te ontwikkelen dat beschermt tegen alle mogelijke griepvirussen. Twee groepen hebben nu onafhankelijk van elkaar een eerste stap gezet. Beiden ontwikkelden stoffen die een brede beschermende afweer oproepen tegen een groot aantal griepvirusstammen, waaronder de Spaanse griep (H1N1) en de Mexicaanse griep (H5N1).

Het blad Science haastte zich dit weekend om het embargo op een publicatie later deze week naar voren te schuiven, zodat het samenviel met een soortgelijke publicatie in het blad Nature Medicine van gisteren.

De teams maakten stoffen (de een eiwitten, de ander nanodeeltjes) die ingespoten bij proefdieren zogeheten breedwerkende antilichamen oproepen. Dit zijn antilichamen die gericht zijn tegen de steel van het hemagglutinine-eiwit op de mantel van het virus. Dit deel van het eiwit kan het virus niet goed missen, en daardoor is het bij vrijwel alle virusstammen gelijk.

De stoffen wekken nu een brede bescherming op tegen griepvirussen van de zogeheten A1-groep. Om alle griep te dekken zouden soortgelijke moleculen ontwikkeld moeten worden voor de A2 en B-groep van griepvirussen. „Pas dan hebben we echt een universeel griepvaccin in handen”, zegt Hanneke Schuitemaker, directeur vaccinontwikkeling van het bedrijf Janssen, dat de Science-publicatie schreef.