Een zonnepaneel op elk dak maakt aardgas onnodig

Dat schreef columnist Christiaan Weijts in nrc.next en NRC Handelsblad

De aanleiding

Door gas te willen winnen op de Noordzee werkt minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) de overgang naar schone energie tegen, stelde NRC-columnist Christiaan Weijts vorige week. „Als op elk Nederlands dak een zonnepaneel zou staan, hadden we geen gas meer nodig”, opperde Weijts als oplossing. Is dat waar?

Waar is het op gebaseerd?

We bellen met Weijts. „Ik heb het niet uitgerekend, het was een soort dichterlijke vrijheid”, zegt hij. Het was een provocerende stelling.

En, klopt het?

Volgens het CBS heeft Nederland 8.707.468 woningen en niet-woningen (zoals kantoren en winkels) in 2014. Maar dat zegt nog niets over het aantal daken.

We nemen daarom contact op met NLExtract, een opensourceproject dat openbare databases gebruikt. In dit geval: de Basisregistraties Adressen en Gebouwen van het Kadaster. Just van den Broecke, ontwikkelaar bij NLExtract, komt op 9.861.942 daken in Nederland. „Dat is inclusief schuurtjes en andere kleine gebouwen.”

Hoeveel energie produceert een zonnepaneel? Robert Koelemeijer, onderzoeker van het Planbureau voor de Leefomgeving, zegt dat een gemiddeld paneel van 250 watt jaarlijks zo’n 210 kWh opwekt, ofwel 750 megajoule (MJ).

Dat betekent dat, als elk dak een zonnepaneel krijgt, er zo’n 7,4 petajoule (PJ) aan energie wordt opgewekt. „Daarmee kom je niet eens in buurt van de totale gasvraag”, rekent Koelemeijer uit.

Het gasverbruik van woningen is namelijk 330 PJ, ofwel: 330.000.000.000.000 kilojoule (kJ). Dat zou betekenen dat op elk dak 44 zonnepanelen van elk 1,6 m2 moeten staan, oftewel: iets meer dan 70 m2. En: dit is nog exclusief de gasvraag van de industrie en bedrijven. Daarvan zijn geen zuivere cijfers beschikbaar.

Het betekent dat er 433.925.448 zonnepanelen nodig zijn. Maar kan dat ook? Volgens NLExtract is het totale dakoppervlak in Nederland 1.241.776.878 m2. Hierop passen, theoretisch, 776.110.548 zonnepanelen.

Maar lang niet elk dak is geschikt: ze liggen bijvoorbeeld altijd in de schaduw. Waarschijnlijk zullen er dus meer dan 44 panelen gemiddeld per dak nodig zijn. En dat gaat al niet, zegt Frank Steggink, ook gelieerd aan NLExtract. Uit zijn analyse blijkt dat zo’n 3,4 miljoen panden een dak groter dan 70 m2 hebben, en 6,4 miljoen panden een kleiner dak.

En dan nog het grootste probleem: zonnepanelen produceren veel als de zon schijnt, en weinig bij bewolking. „Er zouden dus manieren moeten komen om de geproduceerde elektriciteit op te slaan. Dit soort technieken bestaat, maar is kostbaar”, legt Koelemeijer uit.

Conclusie

Zouden we gas vaarwel kunnen zeggen als we op elk dak een zonnepaneel plaatsen? Nee, voor alleen de gasvraag van woningen heb je al 44 zonnepanelen per dak nodig en waarschijnlijk nog meer. We beoordelen de stelling daarom als onwaar.