Een school bestuur je niet zomaar meer

Schoolbestuur door vrijwilligers wordt moeilijk. Er is steeds meer kennis en ervaring nodig.

Het is een mooi ideaal, oud-leerlingen of ouders die het heft in handen nemen en de school van hun kinderen meebesturen. Voor één gezellig etentje per jaar. Soms op de hielen gezeten door een vereniging van álle ouders, de eigenlijke rechtspersoon, maar vaker, zoals bij het Aloysius College (600 leerlingen), in de vorm van een stichting.

Betrokken ouders, prima. Maar bij het Aloysius College faalden de besturen de afgelopen tien jaar volgens de Inspectie van het Onderwijs. Het huidige bestuur, met meer ervaren mensen, zou te laat „vooruitgang” hebben geboekt.

Zelfs in het basisonderwijs, met gemiddeld kleinere scholen, komt vrijwilligersbestuur minder voor. In het voortgezet onderwijs is het vrijwel niet meer te doen, door de vereiste kennis en grotere verantwoordelijkheden. Ook niet als het bestuur maar over één school gaat, zoals bij het Aloysius. Van dit soort eenpitters zijn er 139, op een totaal van 1.376 middelbare scholen.

„Ook besturen bij eenpitters worden professioneler”, zegt Jan Looise, ambtelijk secretaris van een werkverband van eenpitters in het voortgezet onderwijs. Maar kleinschaligheid werkt nog steeds, zegt hij, en het aantal eenpitters neemt niet af. Bij heel grote schoolverbanden is trouwens ook veel misgegaan, constateert hij.

Besturen is zwaar geworden. Het is een van de oorzaken van de fusiegolf onder scholen. Ook het Aloysius wilde fuseren.

Scholen moeten hun eigen financiën beheren, waar ze vroeger konden volstaan met declareren bij het rijk. Bestuurders moeten niet alleen het onderwijs kennen, maar ook cao’s, de Arbowet en allerlei juridische zaken. Ze moeten de gemeentepolitiek en wettelijke eisen bijhouden en controleren of er functioneringsgesprekken zijn met leraren.

Ouders die het op school ergens niet mee eens zijn, nemen advocaten in de arm. Een incident met een mes kan via sociale media in één ochtend uit de hand lopen. Daarmee omgaan vergt ervaring die soms ontbreekt.

De schoolbesturen van vroeger worden nu raden van toezicht, op afstand van de rector of directeur die het werk doet. Sinds 2011 moeten toezicht en bestuur wettelijk gescheiden zijn. Bij het Aloysius College loopt dat nog steeds door elkaar. Het vorige bestuur kreeg het niet voor elkaar, en het nieuwe was vooral bezig met de doorstart van de school.