Column

Context

We foeterden juist als oude mannetjes over onze onvrede dat het woord ‘geniaal’ tegenwoordig overal voor wordt gebruikt, toen het nieuws binnenkwam dat er in de Thalys een bloedbad was voorkomen, omdat enkele mannen een schutter hadden overmeesterd.

Ik dacht allereerst aan de ondubbelzinnigheid van het ‘wapen’ als voorwerp. Niemand die over de onmiddellijke berichtgeving – ‘bloedbad voorkomen’ – zeurde dat er geen wederhoor was toegepast.

Een man met een kalasjnikov die uit het toilet van een trein komt beoogt niets anders dan een bloedbad.

Misschien dat ik eerst aan het materiële aspect dacht omdat ik in een repetitieruimte zat met een acteur en een real doll. Ik heb iets geschreven voor een theatervoorstelling die ‘Maniacs’ heet en volgende maand in première gaat. In de voorstelling leeft een man met een levensechte pop. Ze is besteld op internet, heeft zachte tanden, sproetjes en lange wimpers. Haar huid is van zachte siliconen, maar van binnen zit een ijzerskelet en daarom is ze 40 kilo lomp. De vagina is uitneembaar zodat de eigenaar die kan wassen na gebruik. Het is dus duidelijk voor welk gebruik ‘Renee’, zoals zij heet, bedoeld is, maar de acteur zoekt juist naar andere samenlevingsvormen met haar.

Zo nam hij mee naar Schiphol. Daar had de marechaussee moeite met Renee. Ze wisten niet precies wat wel en niet mocht of door welke scanner ze moest. Eén van de mannen van de marechaussee zei: „Dit is alleen maar zo moeilijk omdat het de eerste keer is dat we dit meemaken, de volgende keer is er een procedure voor.”

Ze gingen ook naar het Stedelijk Museum. Renee kan niet lopen, dus duwde hij haar in een rolstoel rond. Iemand vroeg zich hardop af of ze moderne kunst waren, waarschijnlijk omdat ze zich in een museum voor moderne kunst bevonden. Daarna durfde iedereen hardop over hen te praten. Op een andere plek hadden ze hem vast stilletjes voor gek versleten.

Sommige dingen hebben geen context nodig. In welke wereld dan ook is een kalasjnikov slecht nieuws.

We zeurden dus als oude mannetjes dat ‘geniaal’ een bijvoeglijk naamwoord lijkt te zijn geworden voor alles wat een beetje goed is.

Over de Amerikanen en de Brit die de schutter in de Thalys besprongen, leek iedereen het eens: helden. Maar de betekenis van ‘held’ is evenmin beschermd. Zo schreef Aleksandr Solzjenitsyn (wat ik weer bij Ta-Nehisi Coates las in Between the World and Me, want de wijsheid van een Rus kan in een geglobaliseerde wereld via een Amerikaan tot je komen): ‘To do evil a human being must first of all believe that what he’s doing is good, or else that it’s a well-considered act in conformity with natural law.