Is Wikipedia wel te vertrouwen?

Sommige onderwerpen worden zo vaak aangepast in de online encyclopedie dat de betrouwbaarheid onder druk staat

Illustratie studio NRC

Google eens een onderwerp en het doemt direct op in de rechterbovenhoek: informatie van Wikipedia. Betrouwbare informatie, toch?

Nee, concludeerden wetenschappers vorige week in de publicatie PLOS One. De pagina’s van sommige onderwerpen worden zo vaak aangepast dat de betrouwbaarheid ervan onder druk komt te staan. De wetenschappers doelen met name op politiek beladen onderwerpen als klimaatverandering en de evolutieleer. Gebruikers zouden zich beter bewust moeten zijn van de beperkingen van de online encyclopedie die iedereen immers kan aanpassen.

De Wikipedia-organisatie probeert zijn encyclopedie open en objectief te houden. Een bedrijf of persoon kan niet zomaar de eigen pagina redigeren om de informatie een beetje op te schonen. Toch worden er vaker ‘stiekeme’ aanpassingen gedaan. Vier vragen over deze praktijken.

1 Wie vult Wikipedia? Voornamelijk vrijwilligers, legt Samantha Lien uit. Ze is woordvoerder van de Wikimedia Foundation, de organisatie achter Wikipedia. Toch zijn er mensen die betaald worden door bedrijven om hun pagina aan te passen. Dit is volgens de richtlijnen van Wikipedia verboden.

De Amerikaan Mike Wood past tegen betaling Engelstalige Wikipediapagina’s aan. Naar eigen zeggen heeft zijn bedrijf Legalmorning duizenden klanten over de hele wereld, van bedrijven tot acteurs en van politici tot filmmakers. Zonder dat die aanpassingen tot hem of zijn opdrachtgever te herleiden zijn. Ook heeft hij een „half dozijn” Nederlandse klanten, laat hij desgevraagd weten.

Wood krijgt vooral verzoeken om nieuwe Wikipedia-artikelen aan te maken. Hij heeft ook klanten die hun pagina verwijderd willen hebben vanwege de ‘negatieve informatie’ die erop staat. Wood is niet de enige. Op Elance, een website voor freelancers, levert de term ‘Wikipedia editor 153 hits op’. Geen enkele in Nederland.

2 Maar iedereen kan toch editen? Ja, via het knopje ‘bewerken’ rechts bovenaan. Wereldwijd zijn er ongeveer 75.000 echt actieve Wikipedia editors – dat aantal loopt de laatste jaren wat terug. Elke aanpassing die je doet, wordt doorgestuurd naar mensen die eerder een aanpassing hebben gedaan in het artikel. Ook is er een groep actieve ‘vandalismebestrijders’ die alle aanpassingen bijhouden en controleren in hoeverre die kloppen. Klopt informatie niet of is het niet te verifiëren, dan wordt het direct verwijderd. Alle eerdere versies en aanpassingen zijn terug te vinden in de historie.

3 Wie huurt een Wikipedia-editor in? Wie zijn klanten precies zijn, zegt Wood niet, ter bescherming van hun privacy en om te voorkomen dat de informatie direct weer verwijderd wordt, zoals hem in het verleden al eens overkwam. „Zet Fox of CNN aan en binnen een half uur zie je een reclame voor een bedrijf of een interview met iemand van wie ik de Wikipediapagina heb aangepast of gecreëerd”, zei Wood eerder tegenover Time Magazine.

Een rondgang langs een aantal grote Nederlandse bedrijven met de vraag of zij dit wel eens doen levert alleen maar ontkenningen op. Een woordvoerder van Wikipedia Nederland denkt overigens niet dat er betaalde editors actief zijn op de Nederlandstalige pagina’s.

4 Hoe groot is het probleem? Hoeveel betaalde aanpassingen er op Wikipediapagina’s staan, kan woordvoerder Lien niet zeggen. „Maar het gaat eerder om honderden dan om duizenden edits.”

Toch heeft Wood dit jaar naar eigen zeggen al meer dan duizend artikelen geschreven. Per klus vraagt hij tussen de tweehonderd en tweeduizend dollar.

Enkele jaren geleden werd bekend dat Wikipedia slachtoffer was geworden van een groot netwerk van nepaccounts, in Wikipediajargon ook wel 'sokpoppen' genoemd. Ongeveer 250 accounts bleken gerund te worden door het Texaanse bedrijf Wiki-PR. Het pr-bureau zou tegen betaling zo'n twaalfduizend pagina’s onder valse voorwendselen geschreven hebben. Volgens de ontdekker slechts het „topje van de ijsberg”.

Tegenwoordig maakt Wikipedia openbaar naar welke mogelijke nepaccounts onderzoek wordt gedaan. Volgens Lien blijft het voor Wikipedia moeilijk om de pagina’s „compleet te vrijwaren van mensen die vastberaden zijn de inhoud te manipuleren”, zegt ze. Gebruikers kunnen bijvoorbeeld via het anonieme Tor-netwerk aanpassingen doen die niet direct naar de persoon herleidbaar zijn.