‘Griekenland was slechts laboratorium’

‘Doktor Schäuble’ heeft het eigenlijk op Frankrijk gemunt, waarschuwde Varoufakis linkse Fransen gisteren.

De flamboyante Griekse oud-minister Yanis Varoufakis was gisteren te gast op het Fête de la Rose. De informele opening van het politieke seizoen van de linkervleugel van de Parti Socialiste van president Hollande. Foto Jean-Philippe Ksiazek/AFP

Zijn onthaal is dat van een popster, het decor het Franse platteland. Als Yanis Varoufakis diep in de Franse Bourgogne arriveert bij het socialistische Fête de la Rose, verdringen fotografen en tv-ploegen elkaar om tussen de regenbuien door een glimp van de gewezen Griekse minister op te vangen. Fans scanderen zijn naam, een enkeling wappert zelfs met een Griekse vlag.

„Yanis is de laatste hoop die Europees links heeft”, vindt het voormalige gemeenteraadslid Robert Millet uit een belendend dorp. De oudere man draagt een feesthoedje met pluim dat volgens hem traditioneel Grieks is. „We moeten Yanis koesteren”, zegt hij. „Zijn politieke val is het symbool van de Duitse almacht in Europa”, meent de kalende Michel Jacquemard, die hoopt in een boek van de econoom-politicus een handtekening te krijgen.

Varoufakis is naar de Bourgogne gehaald door de minstens zo flamboyante Franse oud-minister van Economie Arnaud Montebourg. Hij is de laatste jaren de drijvende kracht achter de informele opening van het politieke seizoen van de linkervleugel van de regerende Parti Socialiste (PS). Net als zijn eregast beheerst hij het effect van de politieke provocatie tot in de finesses.

Toen vorig jaar hier in Frangy-en-Bresse – een vlek op de kaart met kerk, boulangerie en boucherie – behalve Montebourg nog twee zittende ministers het economisch beleid van de regering-Valls hekelden, leidde dat direct tot een kabinetscrisis. Een dag na de toespraken tegen het volgens Montebourg „funeste” Franse bezuinigingsbeleid, liet Hollande Valls een nieuwe regering zonder de dissidenten vormen.

„Het is duidelijk dat Frangy en Athene iets gemeen hebben”, glimlacht Varoufakis met Montebourg aan zijn zijde in de trouwzaal van het gemeentehuis. Het staatsieportret van François Hollande hangt, o symboliek, een beetje scheef. Zijn economische beleid ligt bij de linkervleugel van zijn eigen PS zwaar onder vuur. Streng bezuinigingsbeleid „streeft zijn doel voorbij en is economisch onhoudbaar”, zegt Varoufakis nog maar eens.

Maar de oud-minister wil de Fransen bovenal informeren dat de Duitse onverzettelijkheid in de onderhandelingen van vorige maand niet zozeer over Griekenland ging, maar over Frankrijk zelf. ‘Doktor Schäuble’, zoals hij de Duitse minister van Financiën consequent noemt, wil Griekenland uit de eurozone „om Frankrijk te pakken”, zei hij vooraf in Le Monde. „De Franse verzorgingsstaat, de arbeidswetgeving, de staatsbedrijven zijn het werkelijke doel van de Duitse minister van Financiën.” Griekenland is slechts „een laboratorium” voor bezuinigingsbeleid, Frankrijk volgt.

En daarom, verklapt hij tijdens een toespraak op een modderig sportveld voor zo’n 500 belangstellenden, stond de Franse minister van Financiën Michel Sapin het toe dat Griekenland „capituleerde” in Brussel. Frankrijk is „een land dat niet in een strikte bezuinigingspolitiek gelooft en die ook niet heeft toegepast, maar het was bang zich ten guste van Griekenland uit te spreken, omdat het anders wel dat beleid had moeten toepassen”, zegt Varoufakis. Frankrijk is in het Duitse Europa „onmachtig” en Sapin zelf zou hebben gezegd dat „Frankrijk niet meer is wat het was”.

Links Frankrijk is verdeeld

Voor Montebourg, die nu in het bedrijfsleven werkt maar volgens zijn entourage nog altijd presidentiële ambities koestert, ligt de fout bij Hollande, die na een linkse campagne snel een pragmatischer koers insloeg. „Je stemt op Frans links en je eindigt met het programma van de conservatieve Duitse machthebbers”, zegt hij.

Met „progressief Europa” hopen Montebourg en Varoufakis de Europese instellingen, de Eurogroep in het bijzonder, te democratiseren. „Maar de vraag is wie vanuit Frankrijk op hetzelfde niveau als Varoufakis staat”, sombert voormalig PS-lid Cathérine Saintagne aan een van de lunchtafels. Ook hoe de twee ex-ministers te werk willen gaan, blijft onduidelijk.

Links Frankrijk is verdeeld. Een brede en jonge beweging als Syriza of het Spaanse Podemos bestaat hier niet; het Front National slokt alle proteststemmen op en sympathiseert als dat uitkomt met de linkse Grieken. Hoewel Varoufakis zondagochtend in Parijs ook sprak met Jean-Luc Mélenchon van het uiterst linkse Front de Gauche over een ‘plan B’ voor Europa, weet die partij niet uit de traditionele arbeideristische Franse kringen te komen.

„We hebben iemand als Varoufakis nodig om links weer een goed imago en dynamiek te geven”, zegt Saintagne. „Of juist nog meer bezuinigingsbeleid”, zegt tegenover haar aan tafel de zestiger Alain Juliéron. „Want de Franse jeugd is vergeleken met Griekenland een beetje verwend.”