Geboren als zwart meisje

Door beroemdheden komt er meer begrip voor transseksuelen, ziet de 35-jarige Alexander Fuller, die als meisje werd geboren. Maar in de achterbuurt waar hij woont, zijn ze nog niet zo ver.

‘De dreiging van geweld, elke dag, dat is slopend’, zegt Alexander (‘Luckie’) Fuller die als transgender in Compton woont, de beruchte voorstad van Los Angeles. Foto's Patrick T.Fallon

Aan het eind van onze tweede ontmoeting, een lunch, kijkt Alexander Fuller (35) me aan. Zijn blik verraadt twijfel. Het is tijd om te gaan, maar een handgebaar maakt duidelijk dat hij nog één ding kwijt moet. Na een slok ijsthee vertelt Fuller zonder drama over zijn achtste zelfmoordpoging. „Mijn laatste”, voegt hij toe met een glimlach. „Nee, serieus.”

Het was een jaar geleden. Een korte, trieste periode met grote gevolgen. Zijn vrienden en familie konden het niet meer aanzien dat hun op het oog altijd optimistische Alex – bijnaam Luckie – zichzelf bleef toetakelen. Hij kreeg ‘een 51-50’: jargon voor een gedwongen, tijdelijke psychiatrische opname. Om hem tegen zichzelf te beschermen. „Dat was voor ’t eerst.” Fuller staart naar het restje vlees op zijn bord. „Nu ben ik in orde.”

De freelance computerexpert en activist schatert opeens. „Het mislukt elke keer. Ik denk niet dat suïcide bij me past.”

Een essentieel gevoel van eenzaamheid en isolatie is voor Fuller zo gewoon als kriebel aan zijn arm. Hij werd geboren als zwart meisje in een conservatief, militair gezin. Sinds zijn vroegste jeugd voelde hij zich ‘out of place’: misplaatst. Nu is hij een stevig gebouwde kerel met een kalend hoofd, een lage stem en een baardje. „De testosteron doet zijn werk.”

Zijn bovenlijf is al vrijwel plat. Toch staat hij op de wachtlijst voor zijn eerste operatie: om de borsten weg te halen. Over ‘de beneden-ingreep’ twijfelt hij. „Ik zou wel een penis willen, maar dan één die echt werkt, als je begrijpt wat ik bedoel. Dat krijgt de medische wetenschap over een paar jaar vast wel voor elkaar.” Tot die tijd redt hij zich met een prothese, die hij ’s nachts afdoet.

Altijd de leukste meiden

Vagina of niet, Fuller voelt zich „100 procent, totaal man”. Hij heeft een zoon gebaard als vrouw, en als man voedt hij de nu dertienjarige jongen streng maar liefhebbend op. Het kind gaat er goed mee om, vindt zijn vader. „Soms zegt hij: ‘papa, jij bent anders’. Dan zeg ik: ‘yep’.”

Steeds zoekt Fuller handenwrijvend naar ‘het goede nieuws’ wanneer hij vertelt over zijn verre van eenvoudige leven, over de enorme problemen voor transgenders. Zo zegt hij grijnzend dat hij altijd al de leukste meiden weet te vinden: „Eerst als lesbienne, nu als heteroseksuele trans. Sweet.” Momenteel heeft Fuller een vriendin. Doorgaans valt zij op vrouwen, maar nu dus op hem. Opnieuw dat lachje: „Sweet, man!

Zo nodig vecht hij. En dat is regelmatig. Transgenders zijn vaker dan andere minderheden doelwit van verbaal en fysiek geweld. Fuller is sterk. Hij laat niet met zich sollen. „Kijk om je heen”, zegt hij in het sportpark voor zijn huis. Jongeren met spijkerbroeken tot op hun knieën roken wiet. Bendeleden rijden langzaam voorbij – knallende rapmuziek uit hun kofferbak. „Niet de ideale plek voor een trans.”

We staan aan de rafelrand van Compton. Deze voorstad van Los Angeles is al decennia berucht door bendegeweld en onoplosbare armoede, en beroemd om de rap van Ice Cube. De rapper heeft net een speelfilm gemaakt, Straight Outta Compton, en in gesprek met deze krant zei Ice Cube onlangs hetzelfde als Fuller: in Compton is al decennia niets veranderd, helaas. „Een plek waar je in principe weg wil”, aldus Ice Cube. Fuller is er minderheid binnen minderheid binnen minderheid: trans en zwart en arm. Maar hij heeft zijn plek gevonden in dit broeierige getto – waar de bezoekende journalist en fotograaf onmiddellijk als FBI-agenten worden aangemerkt.

Buitenshuis niet naar de wc

Transseksuele Amerikanen kregen tot voor kort weinig aandacht in media en popcultuur. Zo weinig dat Fuller meende dat het ‘hoogstens iets voor blanken’ was, toen hij een jaar of tien geleden begon in te zien dat hij meer man dan vrouw was. „Ik zag nooit een zwarte trans, dus ik dacht: ‘dat doen wij blijkbaar niet’.” Hij had zichzelf tot dan beschouwd als stud: de term voor een stoere, mannelijke lesbienne.

De media berichten steeds meer en beter over transseksualiteit, vindt hij. Het ministerie van Defensie heeft aangekondigd dat transseksuelen binnenkort welkom zijn in het leger. De ban op militairen „die lijden aan psychoseksuele condities als transseksualiteit, travestie, voyeurisme” is van de baan. Het Witte Huis heeft de eerste transseksueel in dienst genomen.

En het debat over ‘genderneutrale’ toiletten – wc’s voor iedereen, ongeacht geslacht – heeft zo’n hoge vlucht genomen dat er een app is om de dichtstbijzijnde, ‘veilige’ wc op een plattegrond te vinden. „Je gelooft niet hoe ingewikkeld het kan zijn”, zegt Fuller. „Jullie hoeven daar niet over na te denken. Wij elke keer. Is deze wc oké? Loop ik gevaar? Ik ga bijna nooit meer buitenshuis.”

Het toenemende begrip is te danken aan muzikanten als Lady Gaga, die het expliciet voor transseksuelen opneemt. Aan Transparent, een gelauwerde tv-serie (geproduceerd door Amazon) over een oudere man die vrouw wordt. Aan Orange Is the New Black, de Netflix-serie waarin de trans-actrice Laverne Cox schittert; zij was ook de eerste trans die op de cover van Time verscheen vorig jaar. Maar de recente golf van belangstelling is bovenal veroorzaakt door Caitlyn Jenner (65), een knappe, lange vrouw die ooit Bruce heette. De beroemde oud-topatleet prijkte eerder dit jaar schaars gekleed op het omslag van maandblad Vanity Fair. ‘Call me Caitlyn’, stond er naast.

Gekoppeld aan tv-interviews en een eigen reality-reeks – ‘I Am Cait’ – is het artikel haar coming-out als transgender. Dankzij hormonen en medische ingrepen is Bruce voltooid verleden tijd. Naast de glamourbeelden die societyfotograaf Annie Leibovitz van haar maakte, vertelt zij in het blad over de transitie. „Ik ontkom nooit aan het wezenlijke ongemak dat hoort bij mijn leven”, zegt Jenner, die als man trouwde met celebrity-fenomeen Kris Kardashian. „Ik doe dit niet om interessant te zijn. Ik doe dit om te leven.”

De publieke steun van Jenner en de familie Kardashian heeft de beweging richting acceptatie aangewakkerd, zegt Alex Fuller. Hij prijst de moed en duidelijkheid waarmee Jenner haar nieuwe identiteit naar buiten brengt. Maar hij merkt op dat het vooral iets zegt over de celebrity-elite van Hollywood. Die groep heeft volgens hem geen idee hoe de meerderheid van trans-Amerikanen leeft.

„Velen van ons zitten rond de armoedegrens”, zegt hij. „In onze wereld is het niet zo makkelijk om jezelf te zijn.” Hij lacht. „Hoe lang moest Caitlyn wachten op haar operatie? Vijf dagen? Ik wacht al vijf jaar.”

Zorgverzekeraars zijn onder de nieuwe zorgwet, ObamaCare, verplicht om de behandeling van transseksuelen te vergoeden. „Maar dat betekent niet dat ze graag doen, of dat ze het makkelijk maken.”

Hoe veel transseksuelen er in de VS zijn, is ook voor een goed ingevoerde expert als hij moeilijk te zeggen. Tijdens het grote bevolkingsonderzoek (Census) dat elke tien jaar wordt uitgevoerd, is ‘trans’ niet eens een keuzemogelijkheid. Organisaties voor psychiaters en psychologen hanteren wel cijfers, waaruit blijkt dat een minuscuul percentage van de bevolking van geslacht verandert, of dat zou wensen. Maar iedereen die trans is of met transgenders werkt noemt dit een slag in de lucht – een flagrante onderschatting van de realiteit.

„Het gaat er om dat mensen zich zonder zorg kunnen identificeren, en dat dúrven te doen”, zegt Fuller. Dat is nu niet zo, weet hij. Stel je voor dat de overheid de categorie aan het vragenformulier van de volkstelling zou toevoegen, droomt Fuller hardop. „Dan zijn we pas echt geëmancipeerd.”

Vlaggendrager in de regio LA

Figuren als Fuller, Jenner en de opgesloten oud-militair Chelsea Manning dienen als rolmodellen. Activisten die het homohuwelijk hebben zien veranderen – van marginale splijtzwam tot breed aanvaard feit – hopen nu op een soortgelijke emancipatie van de trans.

Het verschil is dat het voor transgenders gaat om de aard van hun geslacht, zegt Fuller, niet om een identiteit. Maar het principe dat een gevoel van nabijheid de acceptatie makkelijker kan maken, zou ook voor transgenders kunnen gelden: „Als je iemand persoonlijk kent die de transitie heeft doorgemaakt, is het moeilijker om te discrimineren.”

Fuller is de afgelopen jaren een vlaggendrager in de regio LA geworden. Hij is de drijvende kracht van Brown Boi Project en Alpha Omega Nu, groeiende transmannenclubs. Maar Fuller wil niets weten van de moed die anderen in het wereldje hem toeschrijven. Bescheiden benadrukt hij nu juist zijn ‘male privilige’: de voordeeltjes die je als man vanzelfsprekend krijgt. „Ik weet hoe het is om als vrouw een restaurant binnen te komen. En als man. Totaal anders. Jij bent de baas, zeker in een buurt als deze, waar de macho regeert.”

Crossdressers

Fuller zegt dat mannen die vrouw worden, of zich zo kleden, het moeilijker hebben. ‘Transphobia’ treft vooral hen, terwijl hij zelf moeiteloos in de meute op kan gaan, aan de bar of op straat.

Hoewel hij hamert op zijn nieuwe mannelijkheid, benadrukt Fuller dat we niet ‘in simpele termen van man en vrouw’ moeten denken. Je hebt nieuwe vrouwen die als lesbienne door het leven gaan. Maar ook mannen die een heteroseksuele vrouw worden. Voor vrouwen die de mannelijke kant opgaan geldt hetzelfde. Dan zijn er cross-dressers, veelal mannen die zich kleden als vrouw. Een baanbrekend voorbeeld daarvan is Buzz Bissinger, de schrijver van het ultieme sportboek (Friday Night Lights) over de ultieme machosport, American football. De met een vrouw getrouwde Bissinger gaf onlangs toe dat hij graag dameskleding draagt, kort nadat hij het profiel van Caitlyn Jenner had geschreven in Vanity Fair.

„We zitten op een spectrum”, zegt Fuller. „Iedereen net op een andere plek. Het is niet zwart-wit.”

Wel beaamt hij dat er in de ‘hood’ niemand zoals hij rondloopt. Het label ‘lesbian’ begrepen de buren en bendeleden nog wel. Maar toen hij begon met ‘de verandering’ vielen er soms harde woorden en rake klappen. De bureaucratische nachtmerrie van een naam- en geslachtsverandering? Het wantrouwen van werkgevers? Daar valt mee te leven. „Maar de dreiging van geweld, elke dag, dat is slopend.”

De Afro-Amerikaanse gemeenschap staat niet bekend om haar tolerantie voor homoseksualiteit en andere vormen van ‘anders’ zijn. Een referendum waarmee het homohuwelijk in 2008 (tijdelijk) onwettig werd, kreeg in Californië veel steun van zwarten en andere minderheden. Het kostte Fullers vader en een van zijn broers maanden om te aanvaarden dat Luckie een man zou worden. Nog altijd zijn de banden koel en oppervlakkig.

Het meisje Luckie groeide op vlak bij Compton. Als lesbienne en ‘trans-man’ wist hij nooit veel geld te verdienen, en dus ging hij er uiteindelijk wonen in een goedkope buurt: een huisje in een grauw complex van laagbouw, omringd door drugshandel en fastfoodrestaurants. Dat werd thuis voor de man Luckie.

„Ik wil niet wegrennen als het even moeilijk wordt”, zegt Fuller. „ Ik wil laten zien dat je jezelf kunt zijn, waar dan ook.”