Gaan we straks zo naar het perron?

Foto ANP

Wat zegt de mislukte aanslag in de Thalys vrijdag over de veiligheid in de treinen? Moeten passagiers op stations voortaan ook aan strenge controles worden onderworpen, net zoals dat op luchthavens gebeurt?

Op vliegvelden is het een standaard procedure: passagiers moeten door detectiepoortjes en worden eventueel nog gefouilleerd, bagage gaat door een scanner met röntgenapparatuur. Reizigers zonder ticket lukt het niet om aan boord te komen.

Treinreizen is een heel ander verhaal. De trein is een makkelijk doelwit voor kwaadwillenden. Maar wat valt er aan te doen? Of liever gezegd: valt er überhaupt iets aan te doen? Drie experts aan het woord.

1. Dick Leurdijk

“We zijn als samenleving zó kwetsbaar”, zegt terrorismedeskundige Dick Leurdijk. “De aanslag in de Thalys raakt niet alleen het internationale treinverkeer: een terrorist kan iedere trein pakken. Of bus. Of tram. Of metro. En het is onontkoombaar dat dan de vraag opkomt hoe ver je moet gaan met veiligheidscontroles.”

Hij weet het zelf ook niet, geeft hij onmiddellijk toe. “Dit is zo moeilijk. Maar ik kan me niet voorstellen dat we in het openbaar vervoer dezelfde controlesystemen gaan invoeren als op luchthavens. Dat is praktisch niet te doen. Stel je voor hoe dat moet in de spits… Met die gigantische hoeveelheden passagiers die de NS dagelijks vervoert.”

Hardop denkend komt hij uit op poortjes met metaaldetectoren. “Die blokkeren de doorgang niet zo, misschien is dat een idee. Hoe dan ook: het opvoeren van de veiligheid heeft ingrijpende gevolgen. Je bewegingsvrijheid wordt ernstig beperkt, terwijl: hoe groot is de kans dat jij nu precies in die ene wagon zit waar iemand begint te schieten?”

De veiligheidsmaatregelen moeten wel opwegen tegen het risico, bedoelt Leurdijk te zeggen. “We moeten altijd blijven bedenken dat mensen die kwaad willen, toch wel hun weg vinden. Je kunt aanslagen niet voorkomen.”

2. Ira Helsloot

Dat is ook het betoog van Ira Helsloot, hoogleraar Besturen van veiligheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Wat er nu in Frankrijk en België gebeurt is “onzinnig”, zegt hij. In die landen zijn na vrijdag meteen extra veiligheidsmaatregelen aangekondigd. In de treinen en op de perrons worden extra politiemensen ingezet.

De premier van België, Charles Michel, pleitte afgelopen weekend onmiddellijk voor betere controles op internationale treinverbindingen en hij wil hierover in gesprek met Nederland, Frankrijk en Duitsland.

“Waarom zou je internationale treinreizigers beter willen beschermen dan forenzen”, vraagt Helsloot zich af. „Hoe vreselijk het incident in de Thalys ook is, ik pleit ervoor om hier realistisch mee om te gaan.” Bovendien kosten toegangspoortjes en controlesystemen handenvol geld – een “verspilling van overheidsmiddelen”.

3. Het NCTV

Honderd procent veiligheid kun je nooit garanderen, zegt ook de woordvoerder van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Maar dat neemt niet weg dat er voortdurend maatregelen getroffen worden om te proberen aanslagen te voorkomen. “Recent hebben we nog verscherpt toezicht ingesteld voor drukbezochte plekken in Nederland, waaronder stations. Op Amsterdam CS en Den Haag CS zie je nu bijvoorbeeld meer politie dan voorheen.”