Laat geen digitale puinhoop achter

Is er, als je plotseling komt te overlijden, iemand die je wachtwoorden kent? Je bankzaken? Digitale administratie is vaak een blinde vlek. En dat is lastig voor nabestaanden.

Illustratie XF&M

Verzekeringen, beleggings- rekeningen, bitcointegoeden, steeds meer geldzaken bewaren mensen alleen digitaal. Groot kunnen de problemen zijn als iemand met zo’n digitale administratie overlijdt en niemand erbij kan.

Mensen denken liever dat ze onsterfelijk zijn, zegt Nora van Oostrom van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie. „Daarom schuiven ze het regelen van praktische zaken voor zich uit. En telefoon en laptop zijn meestal beveiligd met een wachtwoord, dus daar kan lang niet altijd iemand in.”

Stel, je krijgt een fataal ongeluk op reis, en alleen jij wist waar je een reisverzekering had afgesloten. In het ergste geval moeten familieleden verzekeraar na verzekeraar opbellen om erachter te komen wie de repatriëring, die kan oplopen tot enkele duizenden euro’s, vergoedt. „Verzekeraars hebben daarvoor niks centraal geregeld”, zegt Suzan Bloemscheer van vergelijkingssite Independer.

Bij bankzaken gelden andere problemen. „Er zijn zoveel banken en instanties waar je geld of schulden kunt hebben, dat levert nabestaanden een hoop zoekwerk op”, zegt Van Oostrom. „En binnen acht maanden na het overlijden moeten ze wel aangifte hebben gedaan van de nalatenschap bij de Belastingdienst.” Sommige tegoeden zijn überhaupt nauwelijks terug te vinden: de anonieme bitcoin, bijvoorbeeld, of tegoeden die fanatieke gamers kunnen hebben in een spel. Je moet dan maar net weten onder welk pseudoniem die staan aangemeld.

Vijf manieren om te voorkomen dat je een digitale puinhoop achterlaat.

1 Verzamel de belangrijkste gegevens

Maak een e-mail of een bestandje in bijvoorbeeld Google Docs of Dropbox met daarin de belangrijkste gegevens die meteen nodig zijn als jou wat overkomt. Waar je een reis- of uitvaartverzekering hebt afgesloten, bijvoorbeeld. Een papieren lijst kan natuurlijk ook. Vertel een familielid of vertrouwenspersoon in alle gevallen waar dat document te vinden is.

2 Zorg voor toegankelijk adresboek

Bedenk of je adresboek toegankelijk is, zodat de juiste mensen kunnen worden uitgenodigd voor de uitvaart. „Zeker bij alleenstaanden of mensen die plotseling overlijden is dat lastig”, zegt Marleen Verspoor, die zich met haar bedrijf Via Verspoor heeft gespecialiseerd in nalatenschappen. „Als de familie de computer of telefoon niet kan openen, kan het gebeuren dat belangrijke mensen te laat worden geïnformeerd.”

3 Maak een digitaal pakket

Maak voor je executeur of familielid een lijst van andere belangrijke toegangscodes, zoals voor bankrekeningen en betaaldiensten. Denk goed na hoe je zo’n document deelt: je bent kwetsbaar voor identiteitsfraude als je persoonlijke gegevens niet veilig verstuurt. Veiliger en makkelijker is het om wachtwoorden op te slaan in een wachtwoordmanager. Het moederwachtwoord daarvan is de enige toegangscode die je deelt (zie: digitale kluis).

Al wat veiliger dan e-mailen is een digitaal pakketje dat je op slot zet met een veilig wachtwoord. Dat kan met onder meer WinZip. Verstuur het wachtwoord en het document nooit via hetzelfde medium. Sms bijvoorbeeld de code.

Nog veiliger én ingewikkelder is encryptie. De gegevens zijn alleen te ontcijferen met de persoonlijke sleutel van de ontvanger. Je moet dan beiden hetzelfde encryptieprogramma installeren. Gratis en relatief makkelijk te begrijpen opties zijn Peerio en Cloudfogger – of zoek online goede opties in de Internetvrijheid-Toolbox van privacyplatform Bits Of Freedom.

4 Open een digitale kluis

Klinkt dat te ingewikkeld? Er zijn – betaalde – digitale kluizen. Die kun je gebruiken voor bijvoorbeeld het moederwachtwoord van je wachtwoordmanager. Veilige opties zijn Gardid (4 euro per maand) of Erfkluis (15 euro per jaar). Ook de ANWB biedt een kluis voor de opslag van pas(poort)gegevens. Sommige kluizen, zoals Digizeker (10 euro per maand), staan in het testamentenregister. Bij overlijden krijgen aangewezen nabestaanden toegang bij de notaris.

5 Regel je digitale nalatenschap

Aan wie je geld en huis nalaat, leg je vast in een testament. Erfgenamen van je huisraad of sieraden wijs je aan in een handgeschreven codicil. Ook voor je digitale nalatenschap kun je al van alles regelen. Zoals inactiviteitsvoorkeuren instellen bij Gmail en Facebook. Zo bepaal je wat er met je account gebeurt. DeathSwitch is een gratis dienst die om de zoveel tijd een bevestiging vraagt of je nog leeft, en bij een uitblijvende reactie een door jou aangewezen persoon een e-mail stuurt met bijvoorbeeld aanwijzingen over je Twitter-account.