Als het verleden erkend wordt, is het ‘martelschip’ welkom

De chique geklede genodigden op het Chileense zeilschip Esmeralda knikken vriendelijk naar de overkant. Een vijftigtal demonstranten kijkt vastberaden terug. In het Anne Frankhuis drinken bezoekers ook geen gezellige borrel, dus de netwerkbijeenkomst op het ‘martelschip’ is eveneens verwerpelijk, vinden zij.

Hun spandoeken met „er kleeft bloed aan de Esmeralda” en „Chileense marine: waar zijn de vermisten” verwijzen naar een van de donkerste periodes uit de Chileense geschiedenis. In de maanden na de staatsgreep van generaal Pinochet in september 1973 werden zeker honderd vermeende tegenstanders van het regime op de Esmeralda vastgehouden, ondervraagd en gemarteld.

De Chileense ambassade organiseert deze vrijdagavond op hetzelfde zeilschip een receptie voor onder anderen ambassademedewerkers en academici.

De demonstranten bekritiseren de manier waarop Sail Amsterdam en de Chileense ambassade omgaan met het verleden van het schip. Woensdag, toen de barkentijn Amsterdam binnenvoer, vestigde een groep mensen met een protest ook al de aandacht op de slachtoffers.

De organisatie van Sail repte aanvankelijk met geen woord over de geschiedenis van de Esmeralda, maar plaatste deze week een extra alinea op haar website: „De Esmeralda hoort bij de geschiedenis en de toekomst van Chili en is daarom ook bewust in de vaart gehouden.” Woordvoerder van Sail Jan Driessen benadrukt dat de receptie vrijdagavond niet „feestelijk” zou worden, zoals op andere tallships, maar juist ingetogen, met ruimte voor dialoog.

Naast hooggeplaatste gasten kregen ook Chilenen die in Nederland wonen een uitnodiging. Ook Bincho Alarcón (69) mocht komen, maar hij weigert aan boord te gaan. „Mijn eigen waardigheid zou aangetast worden.”

Hij kijkt trots naar de groep demonstranten om hem hen. Aldo Contreras (63) heeft kaarsen meegenomen om de slachtoffers van de misdaden op het schip te herdenken. Contreras zat als verzetsstrijder bijna drie jaar gevangen in de kelder van kazerne Silva Palma. Hij kreeg er elektrische shocks toegediend.

Contreras is niet zozeer tegen de komst van het schip. „Het is alleen vreselijk dat het verleden niet wordt erkend. Dan kunnen de daders ook niet bestraft worden.”

Genodigde op de receptie kapitein Gavin Dawe van het Australische schip Young Endeavour heeft van de protesten niets meegekregen. „Maar politiek activisme hoort hier niet thuis.” Hij neemt een witte roos aan van een vrouw die sympathiseert met de demonstranten. Aan de roos een lint met de tekst: „Esmeralda zit in het geheugen van Chili.” Hij knikt de vrouw vriendelijk toe en betreedt de loopbrug.