BRIEVEN

illustratie cyprian koscielniak

Giller van een aanklacht

Door Zwarte Piet schendt Nederland de mensenrechten, aldus Rusland, Turkije en Zuid Afrika. Hoe gek wilt u het hebben? Zijn de Nederlandse vertegenwoordigers niet gillend van de lach onder tafel gerold?

Katholiek wil je ook niet

De gekleurde medelander is nu wel gepacificeerd door middel van een ‘acceptabele Piet’, maar hoe is dat met de rooms-katholieke medelander, en met name het bisschoppelijke deel. Moeten we niet ook naar een acceptabele Klaas, in plaats van een bebaarde engerd die graag kleine jongetjes op schoot heeft en gewapend is met een zak en een staf?

F.W. Steutel

Koets nu ook kolo-proof?

Nederland staat bij de VN in het beklaagdenbankje voor racisme. Nederland reageert met een actieplan tegen discriminatie. Toevallig wordt gelijktijdig bekend gemaakt dat de Gouden Koets voor jaren in onderhoud gaat. Zou hierbij het controversiële koloniaal verleden op de koets worden weggewerkt of wordt de beproefde Bijenkorfmethode toegepast en alles goud geschilderd?

Gerrit Verhoef

Zomergasten

Zolang de dijk frisgroen is...

In Zomergasten van zondag 16 augustus noemde Adriaan Geuze een Latijnse spreuk die aan de gevel van het Dijkhuis in Jaarsveld is uitgehakt, luidend: Vivo leo cespite tutus.

Zijn grootvader had deze zin altijd opgevat als ‘De leeuw waakt over de dijk’, maar Geuze hoorde later dat het moest zijn ‘De zode waakt over de leeuw’ (waarmee de Nederlandse Leeuw zou zijn bedoeld). Een paar kanttekeningen: de eerste vertaling is eenvoudigweg onjuist, de tweede is in aanloop correct (en als spreuk op een Dijkhuis ook logischer), maar negeert het woord vivo.

Na enig speurwerk kwam ik deze spreuk ook tegen op een grafzerk, als wapenspreuk van ene familie Oem in Rhoon; daar is de (curieuze, maar technisch mogelijke) vertaling: ‘Ik leef als een leeuw veilig door de groene zode’. Vivo (groen) is hier dus wél vertaald. Mijn suggestie is om vivo ... cespite op te vatten als ‘zolang de zode frisgroen is’. Vivus = ‘levend, frisgroen’ wordt bevestigd in de Oden van Horatius en lijkt hier ook passend: ‘Zolang de zode frisgroen blijft, is de leeuw veilig’. Uit recente uitlatingen van dijkgraven tijdens de afgelopen droge periode heb ik namelijk begrepen dat het van levensbelang is dat een dijk voldoende fris (vochtig) is.

S.R. Duintjer Tebbens Oud-docent klassieke talen

#Ganietinberoep

De staat mag niet verzaken

Dear Prime Minister Rutte, gha njet in beroop – do not appeal – we count on you. Thanks. On behalf of my kids. Deze woorden komen van de sympathieke Hollywoodacteur Mark Ruffalo, in een op Twitter geplaatste videoselfie. Ruffalo is onder andere bekend als vertolker van The Incredible Hulk – en heeft als mens en vader blijkbaar een even groen hart.

‘Ga niet in beroep’ slaat op het politieke vervolg in de rechtszaak van de milieuorganisatie Urgenda en 900 mede-eisers tegen de Nederlandse Staat, over ontbrekend Nederlands klimaatbeleid. Urgenda won. ‘Ga hier niet over doorprocederen, maar accepteer het vonnis, en ga nu aan de slag om de opgelegde emissiereductie te realiseren.’ Want de tijd dringt.

Het persoonlijke bericht van de Amerikaan staat niet op zichzelf. Twitter en Facebook staan al weken vol met de hashtag #ganietinberoep, die in Nederland daags na het vonnis al nummer 1 trending topic was. Sympathisanten startten spontaan een ga-niet-in-beroep-petitie.

Andere activiteiten richtten zich onder andere op PvdA-leider Samsom – ooit zelf klimaatcampaigner bij Greenpeace en nu in een mogelijke sleutelpositie om de kabinetsreactie te beïnvloeden. Ruim zesduizend Nederlanders stuurden hem al een speciale actiemail, met een verzoek niet in beroep te gaan en „méér te doen dan het minimum”.

Dat minimum definieerde de rechter als 25 procent emissiereductie, te behalen in 2020 om een kop-of-munt kans te behouden onder de 2 graden opwarming te blijven.

Die grens, hoe arbitrair ook, wordt algemeen aanvaard als de grens van ‘gevaarlijke klimaatverandering’. Ga voorbij 2 graden, en de Groenlandse ijskap smelt volledig, de Amazone wordt een savanne en praktisch alle koraalriffen zullen verdwijnen.

De economische en sociale gevolgen zijn waarschijnlijk al even desastreus. Je kunt de uitkomst niet modelleren, maar je hoeft er de paleogeschiedenis van onze planeet maar op na te slaan om te zien hoe extreem hard het kan escaleren, een massa-extinctie – want dat is de term die wetenschappers al in de mond nemen. Daarom raakt deze kwestie aan de zorgplicht van de Staat naar zijn burgers. Daarom mag de Staat niet verzaken.

Maar ook gokken op de uiterste randjes is dus eigenlijk onacceptabel.

Misschien luisteren Rutte en Samsom naar iets met échte tanden. El Niño. 2015 zal mede hierdoor een recordheet jaar worden. Het ideale décor voor de beslissende klimaattop in Parijs – waar ook politiek leiderschap vereist is. In 2015 valt alles samen. Ga niet in beroep. Ga aan de slag.

Rolf Schuttenhelm Klimaatwetenschapsjournalist en initiator van de hashtag #ganietinberoep

Rutte

Belofte was basis voor stem

In uw commentaar (20/8) spreekt u van een onhoudbare belofte over de toezegging van Rutte om in de toekomst geen dubbeltje extra meer aan Griekenland te verstrekken. De nodige kiezers namen Rutte hierdoor juist serieus en gaven hem hun stem. Je kunt daarom beter van een bedriegende belofte spreken.

Had Mark Rutte evenveel stemmen gehaald als hij net als Samsom eerlijker was geweest, dan was de VVD waarschijnlijk niet de grootste geworden en was hij niet in het Torentje terechtgekomen.

Jan Tolsma

Correcties en aanvullingen

Thomas More

In De Theems, bijna 300 kilometer historie (20/8, p. 10/11) staat dat de humanist Thomas More werd opgesloten toen hij weigerde het huwelijk van Henry VIII met Catharina van Aragon te erkennen. Hij weigerde de scheiding te erkennen.