Amy zet het publiek juist voor joker

Amy zet het publiek juist voor joker, zegt Joyce Roodnat.

De documentaire Amy van Asif Kapadia breekt overal bioscoopbezoekrecords, ook in Nederland. Waar komen we met zijn allen naar kijken? Naar Amy Winehouse. Zangeres. Songschrijver. Performer. Rolmodel. Zoals zij zich kleedde en kapte, dat durfde niemand. Wie wilde dat? Iedereen, jong en oud, man en vrouw – om naar te kijken.

En wat verwachten we verder? Een film over een tragisch leven. Over iemand die op het oog alles had en die niettemin met lege handen stond. Dus: een sprookje over een bijzonder meisje. En ze leefde niet lang en ongelukkig.

Ik zie de film en word erdoor geraakt. Natuurlijk. Wie houdt het droog bij het bekende verhaal van het verkeerde vriendje tegen wie een jonge vrouw krankzinnig weerloos kan zijn? Menigeen kent het uit eigen ervaring (lees je dit, zakkenwasser? Ja! Jij!). Zo niet, lees How to be a Woman van Caitlin Moran, die heeft het even hilarisch als haarfijn beschreven. Hoe een meisje heel goed weet dat een jongen slecht nieuws voor haar is. Hoe ze ook best weet dat hij nog niet goed genoeg is om haar schoenen te poetsen. Hoe iedereen tegen haar zegt: ga weg bij die parasiet. En hoe ze gewoon doorgaat met de zelfvernedering die, als ze niet uitkijkt, kan uitlopen op de zelfvernietiging.

In de kunsten vallen ze extra op, want ze staan in de schijnwerpers. Ze zijn beroemde jonge vrouwen die geweldige prestaties leveren. En toch glijden ze reddeloos af, terwijl elke liefhebbende fan denkt haar te kunnen redden, als hij of zij de kans maar kreeg. De lijst is eindeloos. Denk aan Britney Spears. Marilyn Monroe. Janis Joplin. Lady Di. Audrey Hepburn, steeds magerder, steeds ongelukkiger. Amy Winehouse overleefde het niet, wat deze film breeduit vertelt. Eh... mag me door het hoofd schieten dat ze me zo heerlijk doet denken aan the-nanny-named-Fran? Of is dat heiligschennis?

Amy is een heiligenleven. En heiligenlevens floreren bij het lijden. De heilige Catharina van Siena hield zich op in een kluis, met een steen als hoofdkussen. Dat ze zich inzette voor de allerarmsten en de allerzieksten doet er niet toe. De heilige Agatha’s borsten werden afgesneden. Wat ze door de kracht van haar geloof verhapstukte? Laat maar.

Ook de goede werken van de heilige Amy zijn van ondergesneeuwd belang. Haar artistieke genie komt er bekaaid vanaf. Ze schreef in één ochtend de muziek en teksten voor haar beroemdste plaat. Briljant, en wat zegt dat? Niets, wat deze film betreft. Dat is zo zonde, kijk maar naar Montage of Heck, waarin naast het getroebleerde leven van Kurt Cobain nadrukkelijk zijn brille verbeeld wordt. Of die documentaire over de Beatles waarin producer George Martin de tover van de song She’s leaving home haarfijn verklaart.

In Amy zit Winehouse’ laatste concert. Een flard. Dat ze daar ook zong, ontbreekt alweer. Maar goed. Dronken stommelt ze rond. Triest en fantastisch. Ze zet het hele publiek voor joker, dat krokodillentranentuig dat komt om te gluren naar haar, inmiddels een erkend wrak. En zo overwint ze. Toch.