Vrouwen, word eens losbandig

Vrouwen die willen breken met tradities krijgen meteen het stempel ‘losbandig’. Tahmina Akefi vertelt wat er kan gebeuren als je een man tegenkomt die gewend is dat je gehoorzaamt.

Illustratie Hajo Illustratie Hajo

Af en toe kom je ze tegen: mannen die gewend zijn dat een vrouw ze gehoorzaamt, maakt niet uit of ze de vrouw in kwestie kennen of niet. Dat overkwam mij op de begrafenis van een zeer dierbaar familielid in Alphen aan den Rijn.

Afghaanse begrafenissen gaan op de traditionele wijze waarbij het geloof een belangrijke rol speelt en waar vrouwen weinig voorstellen.

De begrafenis was tot op de puntjes geregeld met een begrafenisondernemer. Althans, dat dachten we. De mullah die het gebed zou leiden en zich wat ons betrof verder met niets zou bemoeien, had zijn eigen plannen.

Terwijl de kist op een baar naar het graf werd gedragen liepen wij, de familieleden, naast elkaar naar het graf. En niet ‘zoals het hoort’ mannen voor en vrouwen achter. De mullah riep onverwacht dat we moesten stoppen.

„We gaan hier het gebed doen”, zei hij. En wij, de familieleden, keken elkaar niet begrijpend aan. Het was toch de bedoeling dat het gebed bij het graf plaats zou vinden en niet zomaar ergens onderweg?

Voordat iemand iets kon zeggen, riep de mullah in zijn microfoon dat we de kist met het lichaam op de grond moesten leggen, met het hoofd richting Mekka. Maar waar Mekka was, dat wist niemand. Inclusief de mullah. Hij haalde zijn iPhone tevoorschijn en zocht het op. Intussen was de kist een paar keer verplaatst op aanwijzingen van mannen die dachten te weten waar Mekka lag. Van de orde waar tot kort daarvoor sprake was, was niets meer over.

Toen Mekka eenmaal gevonden was, riep hij, nee, beval hij, dat de vrouwen aan de kant moesten. Want het gebed is alleen voor mannen.

Nu ben ik niet gelovig en op zich zou ik daar geen problemen mee moeten hebben, maar ik ben niet gewend om gecommandeerd te worden. En als ik mannen tegenkom die mij hun wil willen opleggen of regels willen toepassen waar geen logica achter zit, word ik nogal opstandig.

Alle vrouwen gingen als vanzelfsprekend aan de kant. Ik bleef staan. Aanvankelijk zei ik niets en keek voor me uit. Hopend dat ze me met rust zouden laten.

„Aan de kant”, riep nog een aantal mannen die ik niet kende. Ik slikte even en richtte me toen naar de twee mannen rechts van mij. „Deze regels moet je maar toepassen in het land waar ze zomaar vrouwen doodslaan op straat”, zei ik, refererend aan de vrouw die afgelopen voorjaar in Kabul werd gelyncht door honderden mannen na valse beschuldigingen dat ze een Koran in brand had gestoken. „En niet hier!’

Ik bleef staan. Even was ik bang dat ze weerstand zouden bieden, dat ze me hoe dan ook aan de kant zouden krijgen. Maar ze zeiden niets meer. Geen woord.

Ook na het gebed, toen de kist op schouders naar het graf werd gedragen en ik naar voren ging om mee te helpen, kwam er geen verzet.

Ik vraag me af wat er gebeurd zou zijn als alle vrouwen hadden geweigerd toen het bevel kwam om zich te scheiden van de mannen. Wat als ook zij zich zouden verzetten tegen het argument: ‘jij bent een vrouw, dus...’?

In plaats daarvan kwamen ze met kritiek. „Dit hoort toch niet?” „Sommige zaken zijn gewoon niet bedoeld voor vrouwen...” Et cetera.

Het verbaasde me niet. Het zijn vrouwen die het vanzelfsprekend vinden dat de man de dienst uitmaakt. Zij houden de regels in stand zonder zich af te vragen waar die vandaan komen en waarom ze überhaupt zijn opgesteld. Leven in de schaduw van een man is vanzelfsprekend, uit die schaduw stappen is taboe.

Het zijn de vrouwen die elkaar in een wurggreep houden en ervoor zorgen dat de regels die hun vrijheid beperken, in stand blijven. En vrouwen die willen breken met die tradities, krijgen meteen een stempel: slecht, losbandig.

De neiging is om het vooral de mannen aan te rekenen als gaat om het schenden van de rechten van vrouwen. Mij wordt steeds duidelijker dat het juist de vrouwen zijn die de tradities die hun eigen vrijheid beperken, in stand houden.