Verbazing binnen CDA na nee-stem

Het CDA neemt met afwijzing afstand van Europese zusterpartijen en eigen coryfeeën.

Verantwoordelijkheidsvakantie. Zo bestempelt premier Rutte vaak de houding van het in de oppositie verkerende CDA. De christen-democraten, die met uitzondering van de ‘paarse jaren’ van de kabinetten-Kok (1994-2002) onafgebroken in de regering zaten, laten het volgens Rutte ten onrechte afweten bij belangrijke besluiten sinds zij in 2012 in de oppositie belandden.

Afgelopen woensdag, toen de van reces teruggekeerde Tweede Kamer debatteerde over een nieuw leningenpakket aan Griekenland, was weer zo’n moment. Toen het CDA, zoals Rutte zei, „heel anders dan alle andere CDA’s in Europa” tegen stemde. „Dit pakket is niet goed voor Europa en dit pakket is niet goed voor Nederland”, aldus CDA-fractievoorzitter Van Haersma Buma.

Hij diende een motie in waarin het kabinet werd opgeroepen niet in te stemmen met het nieuwe, 86 miljard euro omvattende steunpakket aan Griekenland. Nederland staat bij dit bedrag voor 5 miljard euro garant. De motie werd met 81 tegen 52 stemmen verworpen. Voor stemden behalve het CDA ook de fracties van SP, PVV, GroenLinks, ChristenUnie, SGP, Partij voor de Dieren, 50Plus en het VVD-Kamerlid Taverne.

De dertien leden tellende Tweede Kamerfractie van het CDA was unaniem, maar elders in de partij is met verbazing kennis genomen van het harde standpunt. Zo is de jarenlang als ‘Mister Europe’ binnen het CDA bekendstaande René van der Linden ongelukkig met de positie die zijn partij heeft ingenomen. „Ik had een andere afweging gemaakt”, zegt hij. „Het CDA moet zich nadrukkelijk gedragen als een Europese partij. Duitsland is in deze discussie maatgevend. Iemand als Schäuble [de Duitse christen-democratische minister van Financiën] had ook bezwaren, maar hij heeft een afweging gemaakt en uiteindelijk toch ingestemd”, aldus de 71-jarige Van der Linden, die in juni de Eerste Kamer verliet en eerder onder andere staatssecretaris van Europese Zaken was.

Een andere CDA-coryfee, oud-fractievoorzitter Jaap de Hoop Scheffer, verwijt zijn partij vanmorgen in het Nederlands Dagblad „een kronkelige manier van redeneren”. Griekenland gaat om meer dan alleen financiën, vindt de voormalig secretaris-generaal van de NAVO. Voor de zomer bepleitte hij al in Het Financieele Dagblad Griekenland binnen de eurozone te houden. „Het is kortzichtig en risicovol Griekenland af te laten drijven van Europa.” Dat land zou daardoor politiek kunnen gaan zweven, wat hij bij de huidige geopolitieke verhoudingen weinig geruststellend vindt.

Andere koers

Met het afwijzen van steun aan de Grieken kiest het CDA voor een andere koers dan die van partijgenoot Jan Kees de Jager. Die verdedigde als minister van Financiën in het eerste kabinet-Rutte eerdere financiële hulpoperaties aan Griekenland volop. Maar volgens Buma is nu sprake van een andere situatie. Toen dreigde een „dominospel” waarbij na Griekenland ook Spanje en Italië zouden kunnen omvallen. „Dan zou onze munt, de euro, bezwijken.” De conclusie van het CDA is dat de euro nu sterker staat, en dat het gevaar nu veel kleiner is dat andere landen omvallen na een vertrek van Griekenland uit de euro.

Politieke vraag voor de langere termijn is of het CDA zich met deze afwijkende stellingname onmogelijk maakt als toekomstig regeringspartij. Daarover is Van der Linden minder bezorgd. „Als er straks een nieuwe regering komt is dit alweer vergeten.”