Opeens wordt worstelend Tesla weer zonnige toekomst voorspeld

Een juichend rapport voorziet vette jaren voor Tesla. Maar voor Tesla’s zelfrijdende auto’s zijn nog veel obstakels.

Het Zwitserse Rinspeed presenteerde eerder al een concept van een zelfrijdende auto, op basis van een Tesla. De XchangE heeft draaiende voorstoelen, er zit een grote flatscreen in en een espressomachine. Foto Rinspeed

Voor wie niet zo hecht aan een eigen auto is het een aantrekkelijk toekomstperspectief. Op het moment dat je een lift nodig hebt, druk je op een knop in een app en er komt direct een zelfrijdende auto voorgereden die je naar je bestemming brengt. Wanneer de auto de ene passagier heeft afgezet, rijdt hij meteen door naar de volgende klant.

Wie heeft nog een eigen auto nodig als autovervoer op deze manier beschikbaar wordt? Het autobezit kan drastisch omlaag, evenals het aantal lelijke parkeerplaatsen. En als de auto’s elektrisch zijn kan het nog eens extra goed zijn voor het milieu.

Het scenario krijgt de afgelopen week ineens veel aandacht. De aanleiding is een juichend analistenrapport van zakenbank Morgan Stanley over Tesla, de Amerikaanse fabrikant van elektrische auto’s (omzet in 2014: 3,2 miljard dollar, 10.000 werknemers). Terwijl Tesla op dit moment in financieel zwaar weer zit door aanhoudende miljoenenverliezen (vorig jaar 294 miljoen dollar), zijn in de nabije toekomst gouden bergen mogelijk, denkt de analist. Hij voorspelt dat de koers van Tesla de komende vijftien jaar met 90 procent stijgt.

Zo’n langetermijnvoorspelling is per definitie luchtfietserij, maar volgens Morgan Stanley is Tesla „uniek gepositioneerd” om machtig te worden in de nieuwe manier van auto’s aanbieden. Als zelfrijdende auto’s makkelijk gedeeld en besteld kunnen worden via een app als Uber, zouden fabrikanten auto’s per kilometer kunnen afrekenen.

Slimme truc

De speculaties over zelfrijdende Tesla-taxi’s worden gevoed door een opmerking van topman Elon Musk eerder deze maand. Op een vraag of hij niet met Uber moest samenwerken op het gebied van zelfrijdende auto’s zei hij na een lange stilte: „Laat ik daar maar geen antwoord op geven.” Werkt Tesla aan een Uber-concurrent, of zit er juist een samenwerking aan te komen? Is het gewoon een slimme truc om aandacht te krijgen? Dat blijft onduidelijk. Op andere gebieden werken Tesla en Uber al wel samen.

De vernieuwing van autovervoer hoeft niet alleen van Tesla te komen. Google en Apple werken ook aan zelfrijdende auto’s en het ligt voor de hand dat deze bedrijven, die vaker markten op hun kop zetten, nieuwe verdienmodellen proberen te bedenken. Ook traditionele marktleiders werken aan zelfrijdende auto’s, en ze investeren in digitale initiatieven voor het delen van auto’s. BMW biedt DriveNow aan, Car2Go is van Daimler.

Maar het duurt nog een tijd voordat mensen zelfrijdende Uber-Tesla’s of Car2Go-Mercedessen kunnen bestellen via hun smartphone. De technologie gaat weliswaar snel vooruit, maar zij is nog niet geschikt om auto’s in alle omstandigheden zichzelf veilig te laten rondrijden. Op rechte snelwegen is dat aanmerkelijk simpeler dan in drukke binnensteden.

Nek uitsteken

De voorspellingen over wanneer auto’s klaar zijn voor de grote doorbraak lopen uiteen. Tesla denkt dat dat al in 2018 kan, Google denkt 2020, Ford houdt het op 2025. Onlangs schatte adviesbureau McKinsey dat de overgang naar zelfrijdende auto’s pas voltooid zal zijn rond 2050. Tegen die tijd kunnen we dan wel met 75 procent minder auto’s toe, omdat ze veel efficiënter gebruikt kunnen worden, denkt McKinsey.

Een ander belangrijk obstakel is de wet. Wetgevers zullen hun nek moeten uitsteken, want als het misgaat met een zelfrijdende auto op de openbare weg, zullen zij daar op worden aangekeken. Verkeersminister Melanie Schultz van Haegen (VVD) profileert zichzelf graag als voortrekker van zelfrijdende auto’s, en wil Nederland een gidsrol laten spelen. Er wordt in Nederland al geëxperimenteerd met deels autonome vrachtwagens bijvoorbeeld.

Ook in andere landen, waaronder Singapore, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, worden wetten aangepast om autonome auto’s ruim baan te geven. Dat kan de ontwikkeling versnellen.

Aan de andere kant heeft de strijd van Uber met hetzelfde ministerie van Infrastructuur en Milieu laten zien dat vernieuwing niet altijd gelijk oploopt met de belangen van de wetgever. Uber moet bepaalde diensten staken omdat die niet passen in de huidige taxiwetten. Wetgeving verandert doorgaans traag.

Mensen moeten wel durven

En dan is er ook nog het gedrag van consumenten dat sterk moet veranderen, wil het toekomstscenario uitkomen. Misschien vinden mensen autorijden en zelf een auto bezitten wel veel leuker en belangrijker dan de technologiebedrijven hopen.

Bovendien, mensen moeten het ook nog maar durven: instappen in zo’n zelfrijdende auto. Al is het de vraag hoe groot dat obstakel werkelijk is. Googles experimenten laten zien dat zelfrijdende auto’s waarschijnlijk veel minder ongelukken veroorzaken dan auto’s die door mensen worden bestuurd. In drie jaar tijd raakten Googles auto’s veertien keer betrokken bij ongelukken, uitsluitend veroorzaakt door menselijke chauffeurs.

Morgan Stanley verwacht dat alle drempels binnen vijftien jaar zodanig zijn weggewerkt dat Tesla drie keer zoveel omzet kan draaien als nu. Maar of dat echt zo snel al zal gebeuren? Dat weten we dan pas.