Asielzoekers in Duitsland worden figuranten in een politiek steekspel

SPD verwijt bondskanselier Merkel dat ze de omvang van het probleem onvoldoende onderkent.

Steeds weer opnieuw een gewild toevluchtsoord

Sinds woensdag staat Berlijn opnieuw in crisismodus. Al tijdens het debat over Griekenland, waarvoor het parlement woensdagochtend kort terugkwam van vakantie, heerste het gevoel dat er nu pas een echte crisis dreigt: de vluchtelingencrisis. Wat op vele plaatsen in Duitsland al maanden zichtbaar was, is nu ook in de Bondsdag aangekomen: het besef dat erg veel asielzoekers uitgerekend naar Duitsland komen. En dat er politieke munt uit kan worden geslagen.

Hoeveel vluchtelingen er precies zijn, weet niemand. Maar minister Thomas de Maizière (Binnenlandse Zaken, CDU) kwam woensdag met een nieuwe prognose van het aantal asielzoekers dat dit jaar in Duitsland wordt verwacht: 800.000. Tot nu toe was het ministerie van Binnenlandse Zaken steeds uitgegaan van ongeveer 450.000 asielzoekers in 2015. En dat was al een ruime verdubbeling van het aantal asielaanvragen die in 2014 werden geregistreerd.

Minister De Maizière liet zijn verontrustende voorspelling gepaard gaan met de geruststelling dat Duitsland „dit aankan”. Het komt er nu op aan dat de federale regering en de lagere overheden in de deelstaten, steden en gemeenten „de handen ineenslaan”. Indirect gaf de minister daarmee meteen toe dat de verschillende Duitse overheden dat tot nu toe nog niet erg goed hebben gedaan.

Zakgeld

De minister kondigde ook aan dat hij een einde wil maken aan het zakgeld van 143 euro waarop asielzoekers nu recht hebben. Hij wil de vluchtelingen in natura voorzien van kleding, voedsel en andere zaken die zij nodig hebben. Over deze maatregel is inmiddels een verhit debat losgebarsten. Tegenstanders verwijten de minister populisme, omdat hij hiermee zou inspelen op ontevredenen die vinden dat vluchtelingen ten onrechte uitkeringen ontvangen. Bovendien is het voor de gemeenten goedkoper zakgeld uit te keren dan zelf spullen in te kopen en te verdelen.

Het vluchtelingenthema dat de Duitse samenleving in twee kampen dreigt te splijten, wordt door de kleinste regeringpartij SPD aangegrepen om politiek te bedrijven. Gisterochtend meldde zich direct de premier van Rijnland-Palts, Malu Dreyer (SPD), in het ZDF-Morgenmagazin op tv, met een sneer aan het adres van bondskanselier Angela Merkel: „Ik heb de indruk dat de bondskanselier de omvang van dit probleem nog niet heeft onderkend.”

De Maizière zei woensdag ook dat Duitsland niet kan blijven doorgaan met het opvangen van „de meeste vluchtelingen in Europa”. Hij dringt erop aan dat Brussel de spreiding van de vluchtelingen over de Europese Unie gaat coördineren. Voor de zekerheid, of voor de eigen achterban, voegde hij er nog een dreigement aan toe: als Brussel niet in actie zou komen, was het de vraag of Duitsland zijn grenzen nog langer kan openlaten, zoals is vastgelegd in het Verdrag van Schengen.

Migratiespecialisten wijzen er intussen op dat Duitsland voor asielzoekers interessant blijft vanwege de bescherming die de rechtsstaat biedt. En natuurlijk is het de sterkste economie van de EU, met de meeste kans op een baan.

Merkel negeert de vluchtelingen

De omvang van de huidige immigratiecijfers wordt door alle deskundigen gerelativeerd. Zo was de grootste groep asielzoekers (ongeveer negentigduizend) in de eerste zeven maanden van dit jaar afkomstig uit Balkanlanden als Albanië, Kosovo, Servië en Macedonië. Hierover zijn politici van SPD en CDU/CSU het eens: dat de Balkanlanden „veilige landen” zijn en dat asielzoekers uit die regio uit de procedures moeten verdwijnen. En uit Duitsland, wat eigenlijk de bedoeling is.

SPD-leider Sigmar Gabriel heeft de vluchtelingenkwestie uitgeroepen tot „de grootste binnenlandspolitieke uitdaging sinds de hereniging”. En hij weet dat er gemord wordt dat Merkel de vluchtelingen negeert, terwijl ze twee jaar geleden wel drie keer naar de overstroming van de Elbe ging. Gisteren was Gabriel daarom in een asielzoekerscentrum om te beloven dat de opvang beter wordt.