Tsipras treedt terug, schrijft verkiezingen uit - ‘akkoord niet wat we wilden’

Tsipras spreekt de pers toe op 12 augustus. Foto EPA / Alexandros Vlachos

Grieken moeten voor de derde keer dit jaar naar de stembus. Na de verkiezingen van januari en het referendum over de voorwaarden van internationale geldschieters in ruil voor extra noodkrediet in juli, heeft premier Alexis Tsipras vanavond nieuwe parlementsverkiezingen uitgeschreven. Die vinden volgens regeringsbronnen plaats op 20 september. Tsipras kondigde vanavond op tv ook zijn ontslag aan als premier.

Twitter avatar tsipras_eu Alexis Tsipras Shortly, I will submit my resignation, as well as the resignation of my Government, to the President of the Republic. #Greece
Twitter avatar tsipras_eu Alexis Tsipras The popular mandate I received on January 25th has run its course. Now, the sovereign people of #Greece must weigh in.

Tsipras zei dat de deal die hij uiteindelijk sloot voor een nieuw steunpakket, niet was wat hij had gehoopt. “Maar we zijn verplicht ons eraan te houden”. Hij vervolgde dat hij zich “moreel en politiek” verplicht voelde opnieuw het vertrouwen van het volk te vragen. Onze correspondent Marloes de Koning volgde de televisietoespraak:

Twitter avatar MarloesdeK Marloes de Koning ‘We kleven niet aan onze zetels. We geven jullie opnieuw de kans ons te beoordelen.” #Tsipras #Griekenland #verkiezingen
Twitter avatar MarloesdeK Marloes de Koning Tsipras: ,,the mother of all fights to change the state has only just begun.” #Greece #elections

Gespleten partij

De aankondiging betekent dat de huidige regering plaatsmaakt voor een interim-formatie. Met de verkiezingen hoopt Tsipras zijn mandaat te herijken. De Koning:

Tsipras moet belangrijke hervormingen doorvoeren, maar had daarvoor niet meer de steun die hij zocht. Hij zit nu in een soort minderheidskabinet. Een deel van zijn partij steunt de in het nieuwe steunpakket afgesproken maatregelen niet. Maar hij staat er wel goed voor in de peilingen. Hij heeft de inschatting gemaakt dat hij er sterker uitkomt als hij nu verkiezingen uitschrijft. Hij gokt erop dat dit een goed moment is.

Het Griekse parlement stemde vorige week na een nacht lang debatteren in met de deal, die betekent dat Griekenland extra hervormingen en bezuinigingen moet doorvoeren in ruil voor extra steun. Mede door felle tegenstand binnen regeringspartij Syriza kwam het lange tijd niet tot een stemming. Tsipras had de hulp van oppositiepartijen nodig voor zijn meerderheid (220 stemmen voor, 80 tegen en onthoudingen), omdat binnen Syriza twijfel bestond over de voorwaarden die met die steun gepaard gaan.

Griekenland heeft vandaag net de eerste tranche van het hulppakket ontvangen: 13 miljard euro. Daarmee moest het land onder meer een lening bij de Europese Centrale Bank van 3,2 miljard euro terugbetalen. Zonder de nieuwe steun, was die betaling niet mogelijk geweest.

Zege na anti-Europese retoriek

De radicaal-linkse Tsipras boekte begin dit jaar nog een onverwacht grote verkiezingszege na een campagne tegen de door schuldeisers opgelegde bezuinigingen. Syriza kreeg 149 van de 300 zetels, net geen absolute meerderheid. Hij beloofde dat Griekenland “vijf jaar van catastrofale bezuinigingen” achter zich zou laten. “Vijf jaar van angst en autoritair beleid, vijf jaar van vernederingen en kwellingen.”

Binnen Syriza, een partijencoalitie, bestond toen al een sterke stroming die uit de euro wilde stappen. Het kabinet dat hij vormde, wilde een oplossing voor de Griekse crisis die niet weer gestoeld was op verregaande hervormingen en bezuinigingen.

De onderhandelingen tussen toenmalig minister van Financiën Varoufakis en de schuldeisers (Europese Centrale Bank, Europese Commissie en Internationaal Monetair Fonds) liepen eind juni stuk. Tsipras schreef vervolgens een referendum uit over het laatste voorstel van de schuldeisers. Bijna 63 procent van de Grieken kwam opdagen en 61,3 procent van de stemmers zei ochi, oftewel “nee”.

Griekenland leek in de dagen erna af te stevenen op een bankroet en/of Grexit. Dat gebeurde uiteindelijk niet. Op 13 juli kwam de doorbraak: een akkoord was bereikt over een nieuw steunpakket. Na enkele belangrijke stemmingen in het Griekse parlement, kon vandaag de eerste tranche worden overgemaakt.