Na 10 jaar vrij: ‘Zijn moeder vergeeft me’

Edward Kleine kreeg 30 jaar cel in de VS toen hij met drank op een jongen (22) doodreed. „Je kunt niet constant kwaad zijn dat je vastzit.”

Edward Kleine: „Ze vielen me in de gevangenis niet lastig. Maar je krijgt daar geen minuut rust.” Foto Kees van der Veen

Drenten kennen hem als „mecanicien in het Amerikaanse gevang”. De man, zingt troubadour Daniel Lohues, met dealers, verkrachters en killers op de gang. Hij reed in Alabama met drank op een voetganger dood en kreeg dertig jaar gevangenisstraf. „Gien uitzicht op niks. Ja op email en brieben. En op dat ’e der nog joarn en joarn moet blieben” zingt Lohues.

Het werden „tien lange jaren”. Sinds dinsdag is onderhoudsmonteur Edward Kleine (40) weer thuis in Zuidwolde. Hij kwam vervroegd vrij en deed zijn verhaal aan de verzamelde pers in het provinciehuis. Een introverte Drent met fluisterstem. Naast een opgetogen commissaris van de koning die naar eigen zeggen „de laatste anderhalf jaar haast elke dag voor vrijlating” heeft geijverd.

Ik ben geen held, zegt Edward Kleine, zijn woorden zorgvuldig wegend. „Ik heb absoluut straf verdiend voor de domme dingen die ik heb gedaan. Alleen het feit dat ik dertig jaar kreeg, zo uitzonderlijk lang, dat vond ik zwaar.” Broer Alwin: „Dat was een schok. In Alabama staat vergelding centraal en kiest de bevolking zijn rechters. Juist deze rechter had beloofd bij uitverkiezing zo veel mogelijk maximumstraffen te gaan uitdelen.”

De eerste vijf gevangenisjaren vallen Edward Kleine het zwaarst. Vier pogingen om in hoger beroep te gaan, stranden. Ook heropening van de zaak haalt niks uit. Hoop wordt de bodem ingeslagen. Hij stort zich op sporten en studeren en is in de gevangenis voortdurend op zijn hoede: „Ze vielen me niet lastig, maar je krijgt geen minuut rust. Nooit ben je alleen. Zelfs op de wc niet.”

„Hé broertje”, schrijft Edward Kleine op 23 april 2008: „Het liep gistermorgen uit de hand met de gevechten. En toen heeft een bewaker in de wachttoren een waarschuwingsschot gelost met zijn shotgun. De goon squad werd binnengebracht. ME’ ers, met grote knuppels. Iedereen moest op bed liggen. Van 7.30 tot 16.00 uur. Op je buik, handen op de rug en gezicht op je kussen.”

Edward Kleine zit vijf jaar vast als een verzoek om hem zijn straf in Nederland te laten uitzitten, wordt afgewezen. Daarna wordt hij overgeplaatst naar een rustiger gevangenis. „Toen heb ik de omschakeling gemaakt. Je kunt niet constant wakker worden en kwaad zijn dat je vastzit. Ik moest mij voorbereiden op een lange tijd, anders zou ik gek worden.”

Thuis in Drenthe vraagt singer-songwriter Lohues aandacht voor de zaak met een lied over ‘spiet en heimwee’ . Broer Alwin bouwt een website. De nabestaanden van de omgekomen 22-jarige jongen uit Amerika benaderen de familie via die site. Waarom hebben jullie nooit contact gezocht, wil moeder Dinah Thomas weten. Dat had iedereen ons afgeraden, zegt Klara Kleine.

Dinah Thomas krijgt een brief van Edward. De Kleines zoeken haar op in Alabama, de tweede keer vliegt oma mee. Het zijn emotionele gesprekken. Moeder Kleine: „Er ontstond respect voor elkaar. De derde keer zei Dinah: ik wil niet dat jullie nog langer lijden. Tien jaar vast is lang genoeg. We moeten verder. Als er een uitleveringsverzoek komt, zal ik meewerken.”

Dat gaf de doorslag, denkt Edward Kleine: „Ze vergeeft me. Zonder haar zegen was ik nooit vrijgekomen.” En nu? „Ik ga voorzichtig rondkijken. Nederland is veranderd.” Zijn moeder: „Alabama echoot na. Hij leeft op het ritme van de gevangenisklok. En de dikke matras kan nog niet wennen.”