Moeten de Grieken nu weer stemmen? In twee minuten bijgepraat

Tsipras eerder vandaag bij president Prokopis Pavlopoulios (buiten beeld) in Athene. Foto Reuters / Alkis Konstantinidis

Griekse kiezers mogen wéér hun stem uitbrengen. Voor de derde keer dit jaar. Wat is er aan de hand? We leggen het je uit in vier vragen.

1. Waarom nu?
De aankondiging komt niet onverwacht. Eigenlijk was het vooral de vraag of het eind september of begin oktober zou worden. Tsipras moet belangrijke hervormingen en bezuinigingen doorvoeren, maar had daarvoor niet de steun die hij zocht bij zijn eigen coalitie. Een deel van zijn partij steunt de maatregelen die zijn afgesproken voor het nieuwe steunpakket niet. Om te regeren is Tsipras afhankelijk van de oppositie, in de praktijk een soort minderheidskabinet. Toch staat hij er goed voor in de peilingen. Tsipras heeft de inschatting gemaakt dat hij er sterker uitkomt als hij nu verkiezingen uitschrijft; hij gokt erop dat dit een goed moment is.

2. Waar hoopt Tsipras op?
Bij de laatste stemming over de voorwaarden die zijn gesteld voor het derde steunpakket aan Griekenland, kreeg Tsipras geen meerderheid vanuit zijn eigen coalitie. Hij had de steun van de oppositie nodig om de maatregelen erdoor te krijgen. Die steunen hem niet onvoorwaardelijk; een vertrouwensstemming zou hij waarschijnlijk niet overleven. Hij hoopt na de verkiezingen op een sterker democratisch mandaat om zijn hervormingen door te voeren.

3. Blijft Syriza bestaan?
Syriza (letterlijk: Coalitie van Radicaal Links) blijft waarschijnlijk niet bestaan in haar huidige vorm. De oud-communisten aan de linkerflank van de partij, die een anti-euroagenda voeren, splitsen zich naar verwachting af en doen met een eigen partij mee aan de verkiezingen. Tsipras hoopt dat het gedeelte dat hij blijft leiden, eventueel aangevuld met nieuwkomers uit andere partijen, de verkiezingen wint. Als dat zo is, is zijn positie sterker dan nu. Degenen die dwarsliggen zijn er dan uit gemanoeuvreerd. In peilingen wordt ervan uitgegaan dat Syriza met Tsipras de grootste partij blijft.

4. Wat betekent dit voor het steunpakket?
Als Tsipras de verkiezingen wint – en dat verwacht hij wel – betekent dit geen grote verandering in de huidige politieke machtsverhoudingen. Syriza blijft dan aan de macht, maar niet meer zo verdeeld als de partij nu is. De premier zal zijn positie dan juist hebben verstevigd. De kans dat dit plan misloopt is niet zo groot, want de oppositie is zwak en Tsipras populair. Hij heeft weinig echte concurrenten.

Hij heeft niet voor niets deze timing gekozen. De effecten van impopulaire maatregelen die hij moet doorvoeren, zoals verhoging van de pensioenleeftijd, zijn pas later dit jaar merkbaar. Nu heeft hij daar electoraal nog weinig last van.

Als hij sterker uit de verkiezingen komt, kan hij de afspraken met de Europese Unie, de Europese Centrale Banke en het Internationaal Monetair Fonds juist beter nakomen. In die zin kunnen de verkiezingen ook goed nieuws zijn voor de andere eurolanden. Martin Selmayr, hoofd van het kabinet van commissievoorzitter Jean-Claude Juncker, verwelkomde de stap:

“Snelle verkiezingen in Griekenland kunnen een manier zijn om de steun voor het stabiliteitsprogramma te verbreden.”

Het is wel zo dat verkiezingen in Griekenland altijd betekenen dat de uitvoering van maatregelen komt stil te liggen. Dat zal de komende weken niet anders zijn. Mogelijk loopt de uitvoering van afspraken in het kader van het steunprogramma ook iets vertraging op.

Tsipras heeft tot donderdag gewacht met zijn aankondiging, omdat nu net de eerste tranche is overgemaakt uit het nieuwe hulppakket. Na de verkiezingen – die waarschijnlijk op 20 september plaatsvinden, heeft hij dan nog een paar weken om daadwerkelijk te regeren voordat er weer een nieuwe beoordeling, gevolgd door een nieuwe tranche geld, plaatsvindt.