Hij had het zwaar deze keer

De Tweede Kamer stemt in met het steunpakket voor Griekenland. Tijdens het debat ging het vooral over de gebroken belofte van premier Rutte.

Het debat over het nieuwe steunpakket voor Griekenland is gisteren uitgelopen op een felle aanval van nagenoeg de hele oppositie op premier Rutte. Zijn toezegging tijdens de verkiezingscampagne van 2012 „geen cent” meer aan Griekenland te geven, noemde D66-leider Alexander Pechtold „politieke flessentrekkerij” die je „niet verwacht van een premier”. De gebruikelijke charme waarmee Rutte kritiek van zich af laat glijden, ontbrak gisteren nogal eens. Toen Arie Slob (ChristenUnie) beweerde dat de premier uit „electorale motieven” had gehandeld, reageerde Rutte tegen zijn gewoonte in geïrriteerd. „Zoals de waard is, vertrouwt hij zijn gasten”, zei hij tegen Slob.

Niet alleen ChristenUnie en D66, die dit kabinet als constructieve oppositie veelvuldig hebben gesteund, zetten vraagtekens bij Ruttes geloofwaardigheid. Ook de fractieleiders van SP, CDA, PVV en GroenLinks trokken fel van leer. Volgens Rutte, die tijdens een televisiedebat enkele dagen voor de verkiezingen verdere steun aan Griekenland uitsloot, was destijds niet te voorzien dat Griekenland nieuwe steun nodig zou hebben. „Ik kan de Nederlander recht in de ogen kijken.”

De meeste fractieleiders die aan het televisiedebat deelnamen, hielden wel de optie open dat Griekenland opnieuw steun zou krijgen. Jesse Klaver (GroenLinks) sprak daarom van een grote fout „een minister-president onwaardig”. Hierdoor werd volgens hem de geloofwaardigheid van de politiek op het spel gezet. „Mensen denken: die lui in Den Haag lullen maar wat. Dat is schadelijk voor ons allemaal.” Ook Pechtold betoogde dat deze houding ten koste ging van het vertrouwen in de politiek. Volgens Geert Wilders (PVV) heeft Rutte zich zelfs „in het Torentje gelogen”. Zijn motie van wantrouwen kreeg gisteren overigens de steun van slechts dertien leden.

CDA en GroenLinks stemmen tegen

Naast de harde kritiek aan zijn adres moest Rutte toezien dat in de Kamer de steun voor de Europese reddingspogingen flink afneemt. Voor het eerst keurde het CDA een steunpakket voor Athene af. Vooral omdat het vertrouwen in de Griekse regering bij de christen-democraten ontbreekt. Ook GroenLinks stapte over naar het nee-kamp. Deze partij wil een nieuw akkoord, waarbij ook schuld wordt kwijt gescholden. Nu is van schuldverlichting geen sprake, en wat minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) betreft, blijft dat ook zo in de toekomst.

Dankzij de coalitiepartijen VVD en PvdA en oppositiepartij D66 werd het derde steunpakket – goed voor 86 miljard euro voor Griekenland waarvan Nederland 5 miljard voor zijn rekening neemt – alsnog door een meerderheid gesteund. Vooral de VVD had het zichtbaar moeilijk met die steun. Volgens woordvoerder Mark Harbers gaf zijn partij groen licht, omdat Nederland anders in Europa alleen zou komen te staan. Verder wil de VVD voorkomen dat „de Griekse chaos gedoe geeft in Nederland, net nu het hier beter gaat”.

Harbers voerde het woord en niet fractieleider Halbe Zijlstra die zelfs niet in de zaal zat. Net als zijn PvdA-collega Diederik Samsom. Buma hekelde het ontbreken van Zijlstra. „Wij hebben allemaal gezien hoe belangrijk dit voor de VVD is. En om dan te duiken door de fractievoorzitter thuis te laten, vind ik een zwak vertoon.”

De worsteling van de VVD-fractie werd nog eens geïllustreerd door de verrassende tegenstem van Joost Taverne. Hij stemde als enige voor een motie van het CDA die het kabinet opriep zich tegen de Europese steun te keren. VVD’er Taverne zei na afloop dat hij „ na heel lang wikken en wegen” tot zijn besluit was gekomen.

Om het draagvlak binnen de VVD voor dit pakket te peilen, kwam D66 met een motie waarin steun werd uitgesproken voor de nieuwe leningen aan Griekenland. Rutte ontraadde het aannemen van de motie omdat die volgens hem overbodig was en staatsrechtelijk niet zuiver. De Kamer geeft immers formeel geen groen licht. Volgens de oppositie wilde Rutte zo voorkomen dat eventuele verdeeldheid binnen de VVD aan het licht zou komen. Het gevolg was nu verdeeldheid in de coalitie. De PvdA stemde met D66 voor en de VVD met de rest van de Tweede Kamer tegen.