Eilander in nood wil een heli

Acuut naar het ziekenhuis? Op de Wadden is dat lastig. Zeker nu defensie geen helikopters meer wil inzetten. Het zoeken is naar een alternatief.

Helikopters van het SAR-squadron uit Leeuwarden hebben duizenden patiënten vervoerd tussen de Waddeneilanden en het vasteland. Defensie stopt er nu mee. Foto Laurens Aaij/Hollandse Hoogte

De burgemeesters van de vier Friese Waddeneilanden beginnen ongeduldig te worden. Wanneer is er eindelijk zicht op alternatief vervoer van patiënten die met spoed van Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog naar het vasteland moeten worden overgebracht? De burgemeesters vragen actie, zo bleek deze week op een vergadering van de Veiligheidsregio Friesland.

Helikopters van defensie vervoeren al geruime tijd eilanders naar ziekenhuizen in Groningen en Leeuwarden. Dat gaat een stuk sneller dan met de veerboot. „De heli kan binnen zeven minuten hier zijn”, vertelt huisarts Monique Lappenschaar op Ameland. Het gaat om zo’n 250 mensen per jaar die op de eilanden niet door ambulanceposten kunnen worden geholpen, maar dringend specialistische behandeling behoeven: zwangere vrouwen die niet thuis kunnen bevallen; eilanders met gecompliceerde breuken; mensen met een hartinfarct. Reguliere traumahelikopters, die medische teams invliegen, nemen in een enkel geval ook wel patiënten mee. „Maar de helikopter van defensie is vele malen ruimer”, zegt de huisarts. „Je kunt er meer behandelingen verrichten. Bovendien kun je passagiers meenemen, de partner bijvoorbeeld van een vrouw die op bevallen staat.”

Ongeschikt

Vorig jaar besloot minister Hennis (Defensie, VVD) met dat vervoer te stoppen. Patiëntenvervoer is geen „kerntaak” van Defensie. De helikopters waarmee het vervoer werd verricht, zijn verkocht, en blijvende inzet van andere, grotere heli’s is niet efficiënt. De helikopters, die vertrekken vanaf vliegbasis Leeuwarden, zijn bovendien eigenlijk te zwaar om te landen op de daken van de ziekenhuizen in Groningen en Leeuwarden. Ook klagen omwonenden over het geluid.

Halverwege dit jaar, begin juli, zou alternatief helikoptervoer zijn geregeld en zou defensie kunnen stoppen. Dat is niet gelukt. De aanbesteding door de Regionale Ambulance Voorziening in Friesland mislukte. Na een nieuwe aanbesteding, schat een woordvoerder, zullen er op z’n vroegst pas vanaf maart of april volgend jaar andere helikopters vliegen.

De problemen begonnen toen een rechter bepaalde dat de ANWB, die de aanbesteding had gewonnen, niet mocht worden aangewezen omdat die de eerste periode niet ’s nachts zou kunnen vliegen. Over enkele weken dient een kort geding dat het Belgische Heliventure heeft aangespannen. Het bedrijf, bij de eerste aanbesteding als tweede geëindigd achter de ANWB, eist dat het nu de opdracht krijgt.

Geen ramp

De kwestie is vervelend, aldus de woordvoerder van de ambulancedienst in Friesland, maar geen ramp. „De bewoners van de eilanden hoeven zich geen enkele zorg te maken. Zolang er geen alternatief is, blijft defensie patiënten vervoeren.” Zo is het. Bovendien kunnen de eilanders in nood ook nog gebruik maken van de reddingsboot. Defensie blijft paraat bij rampen en grote ongevallen.

Intussen wil het ministerie van Defensie niet wachten tot de aanbesteding rond is. „Het patiëntenvervoer gaat ten koste van de geoefendheid van de krijgsmacht”, aldus een woordvoerder. Sinds kort heeft Defensie daarom „goed overleg” met het ministerie van Volksgezondheid en met de Veiligheidsregio voor een alternatief. „Dat zou zomaar heel snel resultaat kunnen hebben”, aldus Hennis’ woordvoerder.