De gebroken belofte van Rutte en de ommekeer van het CDA

Griekenland heeft weer even lucht. De parlementen van Duitsland en Nederland hebben gisteren ingestemd met het derde Europese leningenpakket ter waarde van 86 miljard euro aan het land. Als gevolg van deze goedkeuring is vandaag al een eerste tranche van 13 miljard euro aan de Grieken beschikbaar gesteld.

Van harte was de steun allerminst. Duitsland en Nederland hebben zich binnen de eurozone ontpopt als de felste hardliners tegenover Griekenland. De toon van de parlementaire debatten in Berlijn en Den Haag weerspiegelde de toenemende reserves in beide landen. In Duitsland moest bondskanselier Merkel toezien hoe 63 leden van haar eigen christen-democratische partij tegen stemden. Premier Rutte zag hoe zijn ‘eigen’ VVD minus één Kamerlid ja zei, maar eigenlijk nee had willen zeggen.

In Duitsland stemden uiteindelijk 454 parlementariërs voor en 113 tegen; nog altijd een ruime meerderheid dus. Heel anders ligt dat in Nederland. Het 86 miljard euro kostende nieuwe kredietpakket waar Nederland voor 5 miljard euro garant voor staat, heeft alleen voluit steun van de PvdA en D66. De VVD, de grootste regeringspartij, ging met dermate veel tegenzin akkoord – er zijn te weinig medestanders in het buitenland en de partij wil geen binnenlands gedoe – dat er in feite sprake was van een gelegenheidsmeerderheid.

Het verschil met eerdere debatten over steunoperaties aan Griekenland was dat ook het CDA en GroenLinks zijn afgehaakt. Vooral de opstelling van de eerste partij is opmerkelijk. De christen-democraten in Europa hebben vol overtuiging aan de wieg gestaan van de Europese integratie. Die samenwerking geldt goede en slechte tijden. Dat het CDA met zijn Europese historie en goed voor decennia bestuursverantwoordelijkheid in afwijking van veel andere zusterpartijen zich nu tegen medelidstaat Griekenland keert, geeft te denken. Zeker, het opnieuw te hulp schieten van Griekenland is een moeilijke boodschap. Maar zoals oud-CDA-leider Lubbers al zei: democratie is niet voor bange mensen.

Die woorden kan ook premier Rutte zich aantrekken. In de verkiezingscampagne van 2012 beloofde hij als VVD-lijsttrekker dat er geen cent meer naar de Grieken zou gaan. Een onhoudbare belofte. Terecht is hij hier gisteren tijdens het debat hard op aangevallen. Zijn verdediging was verre van overtuigend.

Beschamend was de houding van de fractieleiders Zijlstra (VVD) en Samsom (PvdA). Zij vertoonden zich tijdens het debat niet in de zaal waar het overgrote deel van de van reces teruggekeerde Kamerleden wel aanwezig was. Een houding wellicht voor intern politiek gebruik, maar een schoffering van de Kamer en voor de kiezer.