De bijsluiter ontneemt je alle lust

In de VS komt binnenkort een ‘lustpil’ voor vrouwen op de markt. Er is vraag naar, maar werkt het ook?

In de VS is dinsdag het middel flibanserin officieel goedgekeurd: een pil die bij vrouwen seksuele lust moet opwekken. Er zijn nogal wat bezwaren tegen deze ‘lustpil’. Maatschappelijke overwegingen lijken belangrijker te zijn geweest dan medische argumenten.

1 Is flibanserin Viagra voor vrouwen?

Nee. Hoewel de fabrikant graag een link legt met de succesvolle erectiepil voor mannen, gaat die vergelijking mank. Viagra stimuleert de doorbloeding van de penis, waardoor het krijgen van een erectie makkelijker wordt, maar Viagra geeft geen seksuele opwinding. Flibanserin werkt niet op de geslachtorganen, maar verandert iets in de werking van de hersenen.

2 Hoe werkt het lustmiddel precies?

Flibanserin verandert de balans van zogeheten neurotransmitters (boodschapperstoffen) in bepaalde hersengebieden. De stof stimuleert de dopamine- en noradrenalineafgifte in de hersenen en verlaagt de concentratie van serotonine in het brein. Wat dat betekent: dopamine prikkelt de beloningscentra en noradrenaline versterkt de aandacht in stressvolle omstandigheden; minder serotonine geeft de drang verzadiging van de behoeften te zoeken.

De pil met een werkzame dosis van 100 milligram moet dagelijks voor het slapen gaan ingenomen worden. Het duurt enige weken voordat vrouwen er iets van kunnen merken.

3 Hoe is het ontdekt?

Flibanserin werd oorspronkelijk ontwikkeld als middel tegen depressie door het Duitse farmaceutische bedrijf Boehringer Ingelheim. In klinische studies bleek het niet erg effectief als antidepressivum, maar vrouwen die aan het onderzoek deelnamen, rapporteerden wel dat zij meer zin hadden in seks. Boehringer Ingelheim verzette toen de bakens en testte het middel als lustverbeteraar voor vrouwen. Maar flibanserin haalde in 2010 de eindstreep niet; de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA (Food and Drug Administration), die beslist of een medicijn in Amerika verkocht mag worden, oordeelde dat het effect te klein was ten opzichte van de placebo.

Boehringer verkocht de rechten aan het Amerikaanse bedrijf Sprout Pharmaceuticals. De FDA wees in 2013 een toelatingsaanvraag gesteund door nieuw aanvullend onderzoek van Sprout weer af. Maar het bedrijf liet het er niet bij zitten en diende het dossier voor een derde keer in. Ditmaal gaf de FDA, onder voorwaarden, wel groen licht. Sprout Pharmaceuticals wil het middel op 17 oktober onder de merknaam Addyi introduceren op de Amerikaanse markt.

4 En, werkt de pil?

Dat is de grote vraag. Uit onderzoek, betaald door Boehringer Ingelheim, kwam naar voren dat 1 op de 10 vrouwen aan verminderde lust (Hypoactive Sexual Desire Disorder, HSDD) zou lijden. Maar dat cijfer is discutabel. HSDD is als psychiatrische aandoening opgenomen in het handboek voor psychiatrische stoornissen DSM.

De producent heeft de pil getest bij 11.000 vrouwen. In de hoorzittingen van de FDA kwamen een paar vrouwen uit het onderzoek met lovende woorden, ze hadden hun huwelijk weer terug, zeiden ze.

Uit de klinische testen bleek dat slechts 1 op de 10 vrouwen een beetje baat bij het middel heeft, en het placebo-effect was groot: ook vrouwen die een neppil gebruikten rapporteerden iets vaker bevredigende seks.

Er valt ook nogal wat af te dingen op het onderzoek zelf. Zo is de werkzaamheid van het middel alleen beoordeeld via de subjectieve waarneming van de deelneemsters zelf.

5 Maar baat het niet dan...

Nou, nee, flibanserin kan ernstige bijwerkingen hebben. Eén op de vijf vrouwen die het middel in experimentele studies slikten, bleek er in meer of mindere mate last van te hebben. Het middel veroorzaakt soms een gevaarlijke daling van de bloeddruk, waardoor de gebruiksters suf of duizelig werden en soms zelfs flauwvielen.