Dagkalender van de Wereldliteratuur: tussen werkelijkheid en fantasie

H.P Lovecraft in 1934 (Foto Wikipedia)

Voor zijn Dagkalender van de Wereldliteratuur bekijkt journalist en schrijver Pieter Steinz dagelijks wat er actueel is in boekenland. Vandaag, ter gelegenheid van de 125ste verjaardag van een schrijver, een uitstapje naar de horrorliteratuur.

“Ben ik er niet in geslaagd de grens te overschrijden? Heb ik je geen werelden getoond die geen ander levend mens ooit gezien heeft?” (vertaling Pierre Dekeyser).

Van welke 125 jaar geleden geboren Amerikaanse horror- en sciencefictionschrijver is deze zin afkomstig?

Het is een uitspraak van de hoofdpersoon van het verhaal ‘Van daarginds’, geschreven door H.P. Lovecraft (1890-1937). De uit New England afkomstige verhalenschrijver wordt gezien als de Edgar Allan Poe van de vroege twintigste eeuw. Niet alleen was hij een groot bewonderaar van de griezelverhalen van de Meester van Baltimore en leidde hij een even verknipt leven (als moederskindje en zelfverklaard ‘zenuwziek wrak’), ook koos hij bij voorkeur voor gekken, morfinisten of dolgedraaide onderzoekers als hoofdpersonen.
‘Lieden met gezond verstand weten dat er geen scherp onderscheid bestaat tussen het werkelijke en het onwerkelijke,’ zegt de ik-figuur van ‘Het graf’, een verhaal over een man die ongezond geobsedeerd wordt door een geheimzinnige grafheuvel op zijn land.

Lovecraft was zeer geïnteresseerd in het schemergebied tussen werkelijkheid en fantasie, logica en irrationaliteit, slapen en waken, het krankzinnige en het normale. Geen wonder dat een groot deel van zijn verhalen geïnspireerd werd door de dromen die hij ’s nachts had. Naast doorsnee-griezelsituaties (een man doodt een al te menselijk beest in een donkere grot, een moderne Frankenstein experimenteert met zombies) beschreef hij vreemde werelden die nog het meest aan Tolkiens Midden-Aarde doen denken.
 Lovecraft, die veel surrealistischer (en toegankelijker) schreef dan Poe, geldt als een van de grondleggers van de fantasy. Zijn vroege verhalen behoren dan ook tot de favorieten van de Franse sciencefictionfan Michel Houellebecq – hoewel ze het meer van de sfeer dan van de plot moeten hebben.

Voor meer afleveringen van deze ‘Dagkalender’, zie The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.