De schimmige wereld van stiekeme Wikipedia-updates

beeld NRCQ

Je zoekt informatie, googlet, en dikke kans dat je als eerste hit een Wikipediapagina ziet. Prima, je leest het en nu weet je wat je zocht. Maar twijfel je ooit aan die informatie? Wie zet het er eigenlijk op?

Voornamelijk onafhankelijke vrijwilligers, zegt Wikipedia zelf. Want de encyclopedie moet open en objectief zijn. Een bedrijf of persoon kan dus niet zomaar de eigen pagina editen om de informatie een beetje op te schonen. Maar dan huren ze daar toch gewoon iemand voor in? Vier vragen over stiekeme aanpassingen op Wikipedia.

1. Wie vult Wikipedia?

Voornamelijk vrijwilligers dus, zegt ook Samantha Lien, woordvoerder van de Wikimedia Foundation, de organisatie achter Wikipedia. Toch zijn er ook mensen die betaald worden door bijvoorbeeld bedrijven om hun pagina aan te passen. Iets dat verboden is volgens de richtlijnen van Wikipedia.

De Amerikaanse Mike Wood bijvoorbeeld, past tegen betaling Engelstalige Wikipediapagina’s aan. Naar eigen zeggen heeft zijn bedrijf Legalmorning duizenden klanten over de hele wereld, van bedrijven tot acteurs en van politici tot filmmakers. Zonder dat die aanpassingen tot hem of zijn opdrachtgever te herleiden zijn. Ook heeft hij een “half dozijn” Nederlandse klanten, laat hij desgevraagd aan NRC Q weten.

Wood krijgt vooral verzoeken om nieuwe Wikipedia-artikelen aan te maken. Maar zijn klanten zijn bijvoorbeeld ook mensen die hun pagina verwijderd willen hebben vanwege de negatieve informatie die erop staat. Wood is niet de enige. Op Elance, een website voor freelancers, krijg je 153 hits als je zoekt op de term ‘Wikipedia editor’. Geen enkele in Nederland.

2. Maar iedereen kan toch editen?

Ja, via het knopje ‘bewerken’ rechts bovenaan. Wereldwijd zijn er ongeveer 75.000 echt actieve Wikipedia editors.

Elke aanpassing die je doet, wordt doorgestuurd naar mensen die eerder een aanpassing hebben gedaan in het artikel. Ook is er een groep actieve “vandalismebestrijders” die alle aanpassingen bijhouden en controleren in hoeverre die kloppen. Klopt het niet of is het niet te verifiëren, dan wordt het direct verwijderd. Alle eerdere versies en aanpassingen zijn terug te vinden in de historie.

Zomaar wat belastende informatie van je pagina verwijderen of op een pagina van je concurrent juist wat toevoegen, is dus nog niet zo makkelijk:

3. Wie huurt een Wikipedia-editor in?

Wie zijn klanten precies zijn, zegt Wood niet, ter bescherming van hun privacy en om te voorkomen dat de informatie direct weer verwijderd wordt, zoals hem in het verleden al eens overkwam. Maar de Nederlandse klanten zijn dus groot genoeg om een Engelse Wikipedia-pagina te hebben. Een rondgang langs een aantal grote Nederlandse bedrijven leverde alleen maar ontkenningen op.

Wood omschrijft zijn klantenkring tegenover Time Magazine als volgt:

“Zet Fox of CNN aan en binnen een half uur zie je een reclame voor een bedrijf of een interview met iemand van wie ik de Wikipediapagina heb aangepast of gecreëerd.”

Ook over zijn werkwijze wil Wood niks kwijt, omdat Wikipedia hem dan op het spoor zouden kunnen komen.

4. Hoe groot is het probleem?

Hoeveel betaalde aanpassingen er op Wikipediapagina’s staan, kan woordvoerder Lien niet zeggen. “Maar het gaat eerder om honderden edits, dan om duizenden.”
Toch heeft Wood dit jaar naar eigen zeggen al meer dan 1.000 artikelen geschreven. Per klus vraagt hij tussen de 200 en 2.000 dollar.

Wikipedia ontmaskerde eerder als eens een groot netwerk van betaalde editors:

Volgens Lien blijft het voor Wikipedia moeilijk om de pagina’s “compleet te vrijwaren van mensen die vastberaden zijn de inhoud te manipuleren”. Bijvoorbeeld via een open Tor-netwerk kun je aanpassingen doen die niet direct tot jou herleidbaar zijn, zo leggen een aantal experts uit. Een woordvoerder van Wikipedia Nederland denkt overigens niet dat er betaalde editors actief zijn op de Nederlandstalige pagina’s.