Column

Ondernemen met ballen

Terug uit Amerika. Waar we de afgelopen maand kwamen, dook Donald Trump op – in beeld, in de krant – steeds met ploertige oneliners. In Chicago: „Mexicans, they bring in drugs, crime. They are rapists.” In Milwaukee: „I’m really rich. I’ve done an amazing job.” In New York: „When did we beat Japan at anything?

„Waarom”, zei mijn dochter van achttien, „zou je een ander land überhaupt willen versláán? Zo kinderachtig.” Hier was een archetypische Amerikaanse zakenman aan het woord, besloten we.

Ik dacht aan oud-Shell-topman Jeroen van der Veer, die vorig jaar schoorvoetend aan interviewer Coen Verbraak bekende dat hij 10 miljoen euro per jaar verdiende en daar zachtjes op liet volgen: „Je moet er niet naar léven.” Als koopman-dominee, zo gedragen Nederlandse ondernemers zich sinds de kredietcrisis en ze trekken er een gezicht bij alsof ze 10.000 euro onder de balkenendenorm zitten.

Ik was even vergeten dat de Nederlandse economie voor het vijfde achtereenvolgende kwartaal is gegroeid – en de ego’s zijn meegegroeid. Bij thuiskomst hoorde ik een brutale radiocommercial van een particuliere hbo-school waar je tegen betaling van een collegegeld van 16.500 euro per jaar ondernemer kunt worden.

„Op school ontboden worden omdat je zoon of dochter té eigenwijs is?”, zei een ferme mannenstem. „Daar kun je chagrijnig van worden. Je kunt het ook als een zegen beschouwen. Het bedrijfsleven zit te springen om zulk talent. Welkom bij Inter College.”

En nog zo’n spotje: „Er is een business-school waar je hersens moet hebben om te begrijpen dat het om ballen gaat.” Hee, was hier Donald Trump aan het woord?

Op de website staat het motto van Robert Schuller, de televisiedominee van Hour of Power die in 2006 zijn kerk in Californië verliet, die vlak daarna failliet ging – een kerk! „Succesvolle mensen signaleren meteen nieuwe mogelijkheden, durven snel beslissingen te nemen en komen onmiddellijk in actie. Volg deze principes en jouw dromen komen uit.” Is dit een opleiding tot negentiende-eeuwse kapitalist?

Directeur Bart van den Dries krijgt „goede reacties”, zegt hij aan de telefoon. Ik vraag hem of het niet gek is om asociaal gedrag als voorwaarde voor toelating te stellen. „Asociaal? Hoort u dat erin?” Van den Dries kan het zich niet voorstellen. „Het is niet onze intentie om kinderen aan te sporen tot slecht gedrag. We onderschrijven de structuur van het onderwijs in Nederland.”

Je zou er toch zomaar in kunnen horen dat wie geen ballen heeft, niet welkom is, zeg ik. „De commercial gaat over ondernemers”, zegt Van den Dries. „Dat zijn niet-alledaagse types.”

Bankiers en NS-directeuren zijn aan de schandpaal gezet, minister Dijsselbloem is verontwaardigd over iedereen die met een bonus vertrekt (en moet daarna toegeven dat hij allang op de hoogte was). Niemand toont in het openbaar sympathie voor graaiers en mensen die met andermans geld onverantwoorde risico’s nemen – en dan komt Inter College met de aso als rolmodel.

Nee, dat heb ik echt verkeerd gehoord. De ondernemer in spe krijgt juist structuur en moet van half tien tot vier in de bankjes zitten om te leren durven en doen. De directeur: „Ik denk dat enige bescheidenheid na de crisis ook op z’n plaats is.” Hij heeft de les van Jeroen van der Veer ter harte genomen.