Griekse schuld wordt nu al verlicht

Volgens economen schrijven eurolanden al af op Griekse leningen. Maar het IMF eist meer verlaging.

Angela Merkel heeft een dilemma. De Duitse bondskanselier wil dat het Internationaal Monetair Fonds (IMF) deelneemt aan de hulpoperatie voor Griekenland, omdat het IMF dan meebetaalt en ook omdat het fonds altijd streng toezicht op de Grieken houdt. Maar het IMF stelt een lastige eis: het doet alleen mee als Duitsland en de andere eurolanden de Griekse staatsschuld van 317 miljard euro verlichten. Want die „kan niet als houdbaar worden beschouwd”, schreef het IMF in juni.

De Griekse schuld kwijtschelden ligt politiek zeer gevoelig: regeringen moeten aan hun kiezers uitleggen dat miljarden euro’s die aan Griekenland zijn geleend, niet worden terugbetaald. Vandaar dat de Eurogroep (ministers van Financiën van de Eurozone) vrijdag na beraad nog eens benadrukte dat „nominale schuldvermindering niet kan plaatsvinden”.

Betekent dit dat schuldverlichting van de baan is? Zeker niet. De crux zit ’m in het woordje ‘nominaal’. Eigenlijk wórdt de schuld al verlicht.

De nominale schuld wordt uitgedrukt als percentage van het bruto binnenlands product (bbp). In Griekenland is dit 177 procent (2014). Daarmee heeft Griekenland de hoogste staatsschuld van Europa. De Europese norm is 60 procent.

De Belgische econoom Paul De Grauwe wijst er in een artikel voor de Brusselse denktank CEPS. op dat Griekenland in 2011 al officiële schuldverlichting heeft gekregen. Private beleggers moesten toen ongeveer de helft op hun claims afschrijven, wat de schuld al met 30 procent verlaagde.

Dat de nominale schuld nu nog steeds 177 procent van het bbp bedraagt, is „misleidend”, schrijft De Grauwe. Want de eurolanden hebben de Griekse schuld al „impliciet geherstructureerd”, door de looptijden van leningen te verlengen en rentepercentages fors te verlagen. De gemiddelde looptijd van 16,5 jaar voor Griekse leningen is „aanzienlijk langer” dan die van de gemiddelde Europese obligatie. En wat Griekenland jaarlijks aan rente kwijt is (2,6 procent van het bbp) is „significant lager” dan de rentekosten van België. De Grauwes conclusie: de schuld is „hoogstwaarschijnlijk houdbaar”, althans als de Europese Centrale Bank Griekenland helpt om weer de kapitaalmarkt op te komen.

Áls een schuldeiser de looptijden oneindig verlengt en bijna geen rente vraagt, wordt de schuld in feite goeddeels kwijtgescholden. Want hij ziet ziet het geld – dat hij anders had kunnen investeren – voorlopig niet terug. En hij krijgt nauwelijks rente ter compensatie. De Brit Hugo Dixon, economisch commentator van Reuters, schreef gisteren dat het nieuwe hulppakket van 86 miljard euro de Griekse schuld de facto met 40 miljard verlicht. De looptijd van de leningen van het Europese noodfonds ESM is maar liefst 32,5 jaar; de rente van 1 procent is extreem laag. Met deze supergunstige leningen kunnen eerdere schulden worden afbetaald.

De vraag is alleen of dit voor het IMF voldoende is. Het fonds pleitte in juni voor vermindering van de schuld met 60 miljard. Veel economen kiezen de kant van het IMF. Ooit moet Griekenland weer de kapitaalmarkten op, schrijven bijvoorbeeld Andrea Consiglio (Palermo) en Stavros Zenios (Pennsylvania) op de economensite Vox. En zo ver is het nog niet. Beleggers zullen alleen vertrouwen hebben in Griekenland als de schuld fors en liefst ook nominaal wordt verlicht. En: hoe lager de schuld, hoe meer ruimte op de overheidsbegroting voor belastingverlaging of investeringen om de economie aan te jagen. Alleen met groei komt Griekenland van zijn schulden af. Wordt vervolgd.