Fraudeurs, de FIOD is watching you

de fiscus die eigen zendmasten wil. De FIOD moet door middel van neptelefoonmasten fraudeurs op kunnen sporen, als het aan het kabinet ligt.

Het kabinet wil fraudeopsporingsdienst FIOD de bevoegdheid geven om via ‘neptelefoonmasten’ mobiele telefoongegevens te verzamelen. Dat staat in een conceptbesluit dat minister Kamp (Economische Zaken, VVD) gisteren ter consultatie heeft gepubliceerd op internet.

1 Wat gaat er veranderen?

Het besluit moet het vooral makkelijker maken voor de Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD) om een onbekend telefoonnummer van een verdachte te achterhalen. De FIOD gebruikte deze zogenoemde ‘imsi-catcher’ namelijk al, maar de dienst was hiervoor afhankelijk van de politie. Die heeft dit apparaat en de bevoegdheid om het te gebruiken al langer. Wel heeft de politie voorafgaand aan elke inzet goedkeuring nodig van de officier van justitie. De FIOD zou het apparaat op eigen initiatief mogen gaan inzetten – net als inlichtingendiensten AIVD en MIVD dat al mogen.

Kamp schrijft in een toelichting op zijn besluit dat de „beschikbaarheid van zowel apparatuur als van bevoegde ambtenaren” bij de politie „niet altijd aansloot bij de behoefte van de FIOD”. De FIOD heeft alvast eigen afluisterapparatuur aangeschaft, zegt een woordvoerder. Alleen de bevoegdheid moet nog geregeld worden.

Tot half september kunnen burgers reageren op het conceptbesluit van Kamp. De minister heeft vervolgens geen toestemming nodig van de Eerste en Tweede Kamer voor zijn plan, aangezien hij het wil regelen via een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB).

2 Waarom wil de FIOD dit?

Volgens Kamp is deze uitbreiding „wenselijk” om de FIOD effectiever „fiscale, financieel-economische en goederenfraude” en „georganiseerde criminaliteit” te laten bestrijden.

De imsi-catcher wordt vooral gebruikt om telefoonnummers van verdachten te achterhalen. Normaal gesproken kunnen opsporingsdiensten ‘een tap zetten’ op een bepaald telefoonnummer. Maar veel criminelen maken gebruik van ongeregistreerde, bijvoorbeeld prepaid, telefoonnummers. Bij hen wordt de ‘imsi-catcher’ gebruikt. Het apparaat doet zich voor als een telefoonmast. Het vangt al het telefoonverkeer uit zijn omgeving op en geleidt het door naar een echte zendmast. De gemiddelde beller zal daar niets van merken.

Door meerdere keren op verschillende plekken met een imsi-catcher in de buurt van de verdachte te zijn, kan achterhaald worden welk nummer van hem is. Vervolgens kan dit telefoonnummer op de taplijst worden gezet.

3 Gaat de FIOD hiermee mensen afluisteren?

De imsi-catcher vangt wel al het verkeer op, maar wordt meestal alleen gebruikt om een nummer te achterhalen. Technisch is het wel mogelijk om met de imsi-catcher de inhoud van gesprekken af te tappen, maar dat wordt vervolgens meestal met andere apparatuur gedaan.

Bij de politie is het gebruikelijk om de afluisterfunctie van de imsi- catcher af te grendelen voordat hij gebruikt wordt.