Fransen voelen zich rijk, tot het september wordt

De Fransen weten precies hoeveel belasting ze betalen, want ze maken het zelf over. Dat wordt straks anders.

Niet Quatorze Juillet, maar Fiscale Bevrijdingsdag (29 juli) zou de Franse feestdag moeten zijn. Foto Thinkstock

Het is niet zo dat Fransen nou zo gek veel meer belasting betalen dan Nederlanders, maar het staat vast dat ze er veel meer over praten. Mijn Franse vrienden weten tot op de euro nauwkeurig hoeveel belasting ze afgelopen jaar hebben afgedragen – en ze zullen er alles aan doen om ervoor te zorgen dat dat dit jaar minder wordt. „Als ik vier keer trap, dan is dat drie keer voor de fiscus”, mopperde oud-wielrenner Bernard Hinault al in zijn gloriedagen in de jaren zeventig.

Als het aan Le Figaro ligt, is daarom niet 14 juli maar 29 juli de nationale Franse feestdag. ‘De fiscale bevrijdingsdag komt er eindelijk aan’, kopte de conservatieve krant vorige maand op de voorpagina. Het is de dag waarop de Fransen voor zichzelf gaan werken, legde het artikel uit. Wat de gemiddelde werknemer tot 29 juli heeft verdiend, was allemaal voor de fiscus. En dat was door de belastingverhogingen na drie jaar socialistisch landsbestuur weer een dag later dan vorig jaar.

Onzeker over het Franse belastingsysteem vervoegde ik me bij het buurtkantoortje van de belastingdienst. „Maar meneer”, zei de baliemedewerkster, „we zijn allang blij dat u de moeite heeft genomen om aangifte te doen”, stelde zij me gerust toen ik een, volgens haar, wel erg specifieke vraag over een formulier had. „Maakt u zich vooral geen zorgen over de berekeningen. We gaan ervan uit dat u het eerlijk heeft ingevuld.”

Door hoge werkloosheid en verarming betaalde in 2014 slechts 48,5 procent van de huishoudens inkomstenbelasting. Om de schatkist via de btw nog wat te spekken stelde de minister van Financiën onlangs voor om de middenstand te verbieden een minimumbedrag te hanteren voor pinbetalingen. Mijn boulangerie en de charcuterie om de hoek staan pinnen onder de 15 euro niet toe, volgens hem om de omzetbelasting te omzeilen. De Franse belastingmoraal moet veranderen, vindt de minister.

In een instructief grafiekje in de krant van wakker Frankrijk lees ik dat Nederlanders al op 18 juni hun ‘fiscale bevrijdingsdag’ vierden. Dat de meeste belastingbetalers die mijlpaal niet hebben opgemerkt, komt door de gemoedelijkere wijze waarop in Nederland belasting wordt geïnd: via voorheffing.

Met Zwitserland is Frankrijk nog het enige westerse land waar inkomstenbelastingen niet door de werkgever worden ingehouden. Werknemers krijgen een brutosalaris op hun rekening en doen in mei aangifte over het jaar ervoor. Pas in september komt de rekening en maak je het verschuldigde bedrag over.

Omdat de werkgever alleen de sociale premies inhoudt, kan dat bedrag in de tienduizenden euro’s lopen. Het is dus zaak iets apart te zetten. „Maar als je in de zomervakantie net veel geld hebt uitgegeven, komt zo’n enorme betaling nogal hard aan”, legde mijn linkse vriend Joan, een leraar Engels, me uit. Hij is een tevreden belastingbetaler: de genereuze verzorgingsstaat moet tenslotte worden gefinancierd. Maar hij doet dat liever ongemerkt. „Je denkt een heel jaar dat je veel geld hebt verdiend, maar daarna ben je opeens alles kwijt.”

Na twee jaar belastingrevoltes in september, heeft de regering van president Hollande aangekondigd het systeem per 2017 drastisch te willen omgooien. Na Duitsland in 1920, Nederland in 1941 en Spanje als een van de laatsten in 1979 moet Frankrijk nu ook geloven aan verplichte voorheffingen. Dat is voor werkgevers iets meer administratie, maar biedt de burger ‘meer transparantie, minder onaangename verrassingen en vereenvoudiging’, schreef de linkse krant Libération.

De regering zoekt nog wel naar een oplossing voor overgangsjaar 2017, want het zou voor de koopkracht rampzalig zijn als werknemers een lager salaris ontvangen door voorheffingen en ook nog eens in september over het voorgaande jaar, 2016, moeten afrekenen. Maar de geruchten over een belastingvrij jaar, een ‘année blanche’, zijn ongefundeerd, liet de minister weten. Leuker zal het ook in Frankrijk voorlopig niet worden.