En straks belt de fraudeur even via de FIOD

De FIOD moet door middel van neptelefoonstations fraudeurs op kunnen sporen, als het aan het kabinet ligt.

De FIOD kan, als het aan het kabinet ligt, binnenkort met eigen ‘neptelefoonmasten’ mobiele nummers van verdachten opsporen.

De fraudeopsporingsdienst krijgt de bevoegdheid om met een imsi-catcher – een soort kastje dat zich voordoet als basisstation in een mobiel netwerk – gegevens van mobiele telefoons te verzamelen. Minister Kamp (Economische Zaken, VVD) heeft gisteren een conceptbesluit hierover ter consultatie gepubliceerd op internet.

Het besluit – een aanpassing van de Telecommunicatiewet – moet het de fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst makkelijker maken een onbekend telefoonnummer van een verdachte te achterhalen, zodat diens gesprekken vervolgens zijn af te tappen.

De apparaten zijn al gekocht

Het is maar een kleine verruiming van de bevoegdheden van de FIOD. De fraudeopsporingsdienst gebruikte namelijk al imsi-catchers. Maar de dienst was voor de inzet afhankelijk van de politie. Die heeft dit apparaat en de bevoegdheid om het te gebruiken al langer, net als inlichtingendienst AIVD en de militaire evenknie MIVD.

Volgens Kamp sloot de „beschikbaarheid van zowel apparatuur als van bevoegde ambtenaren” niet altijd aan „bij de behoefte van de FIOD”, zo schrijft hij in een toelichting op zijn besluit . De FIOD heeft alvast eigen imsi-catchers aangeschaft, zegt een woordvoerder. Alleen de bevoegdheid moet nog geregeld worden.

Wel opvallend is dat de FIOD wat Kamp betreft nog gemakkelijker mag besluiten de imsi-catcher te gebruiken dan de politie. Die moet namelijk eerst toestemming vragen aan een officier van justitie. De FIOD zou het apparaat, net als AIVD en MIVD, op eigen initiatief mogen gaan inzetten.

Standaardgereedschap

De imsi-catcher is een uitkomst als rechercheurs te maken hebben met een verdachte die ongeregistreerde, bijvoorbeeld prepaid, telefoonnummers gebruikt. Ze hebben namelijk een telefoonnummer nodig om er een ‘tap op te zetten’. Daarom hoort de imsi-catcher tot het standaardgereedschap van observatieteams van de politie.

Het apparaat doet zich voor als een basisstation in een netwerk voor mobiele telefonie. Het vangt al het telefoonverkeer uit zijn omgeving op en geleidt het door naar een echte zendmast. De gemiddelde beller zal daar niets van merken.

Zwaar middel

Uit al dat telefoonverkeer moet het nummer van de verdachte gevist worden. Dat kan door op verschillende momenten op verschillende plekken met een imsi-catcher in de buurt van de verdachte te zijn; uiteindelijk blijkt dan wel welk nummer bij die persoon hoort. Vervolgens kan dit telefoonnummer op de taplijst worden gezet. Voor het aftappen zelf wordt andere apparatuur gebruikt.

Volgens Kamp is de uitbreiding van bevoegdheden „wenselijk” om de FIOD effectiever „fiscale, financieel-economische en goederenfraude” en „georganiseerde criminaliteit” te laten bestrijden. Technisch gezien kan de imsi-catcher zelf ook de inhoud van gesprekken van deze telefoons aftappen, maar dat is wettelijk niet toegestaan.

Het apparaat heeft ook een functie om al het mobiele telefoonverkeer in zijn omgeving te verstoren. Deze twee functies moeten worden afgegrendeld voordat de imsi-catcher wordt gebruikt. De imsi-catcher wordt gezien als een zwaar middel, omdat het al het telefoonverkeer omleidt, en daarmee het telefoonnetwerk verstoort.

Kamer niet nodig

Tot half september kunnen burgers reageren op het conceptbesluit van Kamp. De minister heeft vervolgens geen toestemming van Eerste en Tweede Kamer nodig om zijn plan uit te voeren. Hij wil het regelen via een Algemene Maatregel van Bestuur.