Bestand ter ziele, Poetin eist dat Kiev zich voegt naar Moskou

Niemand geeft nog een kopeke voor het bestand in de Donbas. Over en weer beschuldigen Oekraïne en Rusland elkaar.

De ruïne van een huis in Sartana, bij de havenstad Marioepol. Ondanks het bestand beschieten het Oekraïense leger en pro-Russische separatisten elkaar. Foto Sergey Vaganov/EPA

Minsk 2 is op sterven na dood. Het bestandsakkoord dat Oekraïne, Rusland, Duitsland en Frankrijk in februari sloten, heeft in de Donbas geen betekenis meer. De kans op een herkansing in een ‘Minsk 3’ neemt allengs af. Afgelopen dagen zijn in het oosten van Oekraïne meerdere doden gevallen door zware artilleriebeschietingen van zowel Oekraïense als pro-Russische zijde.

Volgens de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) maken beide partijen zich schuldig aan bestandschending. Maar de OVSE verwijt de separatisten dat die haar waarnemers consequent in de wielen rijdt. De missie van de OVSE krijgt geen toegang tot gebieden die in handen zijn van de rebellen. Vorige week werden vier gepantserde auto’s van de OVSE in Donetsk door brandstichting verwoest. Volgens de leider van de missie zijn deze acties tegen de waarnemers bedoeld om de OVSE te bewegen zich terug te trekken.

Marioepol, de exporthaven voor de kolen- en staalindustrie in de Donbas, is de belangrijkste frontlinie van de weer opgelaaide oorlog. In het voorstadje Sartana kwamen volgens Kiev drie mensen om door artillerievuur, vermoedelijk uit de separatistische volksrepubliek Donetsk. Ook andere wijken van Marioepol liggen onder vuur. De havenstad, die voor de oorlog bijna een half miljoen inwoners had, is steeds in handen van de Oekraïense strijdkrachten gebleven. De bedrijven van de oligarchen Rinat Achmetov en Sergej Taroeta houden het leven draaiend. Het concern Metinvest van Achmetov betaalt bijvoorbeeld de schade aan huizen.

In provinciehoofdstad Donetsk zelf en de frontstad Gorlivka, beide in handen van pro-Russische rebellen, kwamen vijf mensen om door „chaotisch vuur van de demonen uit Kiev”, zoals een onderminister van Defensie van de separatisten zei.

Over en weer beschuldigen beide partijen elkaar ervan uit te zijn op een hervatting van een openlijke oorlog. Volgens de Russische minister van Buitenlandse Zaken is Kiev uit op het ondermijnen van Minsk 2. De Oekraïense president Porosjenko „stookt de situatie met provocerende wartaal” tegen Rusland op, zei Sergej Lavrov.

President Vladimir Poetin pakte het Westen aan. Poetin was op bezoek op de geannexeerde Krim. Poetin sprak daar officieel met de autoriteiten over revitalisering van het toerisme op het schiereiland en, officieus, over een sanering van het corrupte lokale bestuur, dat zich niet genoeg voegt naar de eisen van het Kremlin. Poetin zei dat Oekraïne wordt geregeerd door „buitenlanders die sleutelposten in de regering en de regio’s” bezetten. Hij doelde op minister Natalie Jaresko van Financiën, die in Amerika is geboren en getogen, en op voormalig president Micheil Saakasjvili van Georgië die nu gouverneur is van Odessa. Oekraïne heeft geen toekomst zolang die „schandelijke praktijk” doorgaat, aldus de president. Hij herhaalde dat Oekraïne geen weg los van Rusland kan zoeken. „Russen en Oekraïners zijn één volk”, zei Poetin.

Porosjenko op zijn beurt noemde de visite van Poetin het „uitdagen van de gehele beschaafde wereld”.

Frank-Walter Steinmeier, de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, noemde de toestand „explosief”. In een interview met Bild am Sonntag , zei hij dat „de partijen en de OVSE niet over een week of twee maar zo snel mogelijk bijeen moeten komen”. „Er staat veel op het spel. We kunnen elk moment in een spiraal van militaire escalatie terechtkomen”.

De kans op hernieuwd bestandsoverleg in de Wit-Russische hoofdstad is echter gering. Eén der leiders van de volksrepubliek Donetsk heeft een nieuw Minsk 3 als zinloos verworpen.