Reacties op racisme-verhaal

Amerikaanse zeloten

Een Washington Postredacteur is woedend op NRC Handelsblad (en Nederland) omdat de krant boven een keurig artikel over drie antiracistische boeken van Afrikaans-Amerikaanse auteurs een citaat zette uit een van de drie, een satirische roman: ‘Nigger are you crazy?’. Ook fout is dat de illustratie een stereotiepe zwarte figuur vertoonde. Begrijpen de Amerikaanse zeloten dan helemaal niets meer? Artikel en illustratie respecteren juist de antiracismebeweging. En hoezo mag een auteur wel Nigger in zijn boek schrijven, maar een Nederlandse krant hem niet citeren? Mogen we van de Washingtonse fatsoenspolitie dan ook niet meer uit rapteksten citeren als het n-woord klinkt (om de haverklap)? Racisme bestrijden moet, zeker in de VS. Maar NRC muilkorven? In het Engels heet dat: barking up the wrong tree.

Stekel in zijn krant

Kleurenblind

De Stekel van afgelopen zaterdag stak me een beetje. „Begrijpen die Amerikaanse zeloten helemaal niets meer?” De hoofdredacteur van de Volkskrant veegde ongemeen fel de vloer aan met een kritisch Washington Poststuk over de NRC, maar redacteur Karen Attiah hield wat mij betreft een waardevolle spiegel voor. Ze legde de vinger op de zere plek, een onoplosbaar probleem in de Nederlandse gevestigde media: het gebrek aan etnische diversiteit. Dat de NRC een stereotype en door veel gekleurde lezers als aanstootgevend ervaren kop en illustratie bij een overigens genuanceerde analyse van drie Afro-Amerikaanse boeken plaatste, was immers ook tekenend voor het feit dat er geen zwarte collega in de buurt te bekennen was die even over de schouder meekeek. En die dan misschien had kunnen aankaarten dat sommige uitingen misschien als ongepast, stereotype of kwetsend werden ervaren. Overigens blijkt ook Guus Valk, schrijver van het stuk, hierover zeer onaangenaam verrast te zijn. En dan zitten we weer in het eeuwige riedeltje ‘we bedoelden het niet zo’. De vertegenwoordiging van gekleurde stemmen in de gevestigde media is inderdaad een pijnpunt. Uiteraard, internet heeft voor nieuwe stemmen gezorgd. Bloggers en twitterati kunnen hun stem doen gelden. Maar er is nog altijd zoiets als ‘mainstream’ media. Daar is een ongelofelijke maatschappelijke macht geconcentreerd en dat vergt journalistieke verantwoordelijkheid. Maar men ziet het niet. Het Nederlandse discours is immers ‘we zien geen kleuren. Het maakt óns niet uit’. Het is een hardnekkige kwaal. Als je kleurenblind bent zie je niet dat iedereen wit is.

Columnist Harriet Duurvoort, maandag in de Volkskrant

Schokkend plaatje

Als ik een foto van bebloede oorlogsslachtoffers op de voorpagina van de krant zie staan, kan ik die als schokkend ervaren. Maar niet als een persoonlijke belediging. En ik ga al helemaal niet de fotograaf en de eindredactie van die krant op één lijn stellen met de daders van het oorlogsgeweld.

Toch is dat precies wat hier gebeurt. Omdat NRC beelden van racisme toont en een racistische term gebruikt, is NRC racistisch. Een redenering als een zeef. Zo dom willen de mensen toch niet zijn die nu juichend met de Washington Post staan te wapperen?

Nee. Ik vermoed dat er iets anders achter zit. Guus Valk en [chef Boeken] Michel Krielaars zijn witte Nederlanders (‘blank’ schijn je tegenwoordig ook al niet meer te mogen zeggen). Nederlandse mannen ook nog eens, mind you. De journaliste van de Washington Post is een zwarte vrouw. Zij heeft daarom automatisch het gelijk aan haar kant, terwijl de Hollanders weer eens gemakzuchtig van racisme worden beschuldigd. Dat ze het zelf ontkennen, geeft precies aan hoe onbewust racisme verankerd zit in de blanke ziel – luidt de communis opinio op de sociale media.

Schrijver Jamal Ouariachi, dit weekend op zijn blog

Just like Charlie Hebdo

Dear Sir or Madam,

I read in the Independent (UK) newspaper that you are being castigated for having published a book review with the title ‘Nigger, are you crazy?’

Personally, I didn’t faint with horror when I saw the headline, as I am familiar with the phrase – it was commonly used in conversation between my Black American friends when they were speaking to one another.

I did almost pass out – from sheer annoyance – when I read the rest of the article denouncing you.

It is perfectly acceptable to any reasonable person, and common practice, that a reviewer should use a quotation from the book under review as the title of that review. Are white reviewers not supposed to quote Black writers these days? Wouldn’t it be racist for a white person to censor or correct a Black author’s words? Or is it the Black writer who is at fault for using a phrase common in his community? (...)

I say publish and be damned. Please don’t let the mental capacity of the ill-informed and hysterically self-righteous set the level of verbal interaction for everyone else. I want you to know that not everyone stands with those who fly off the handle at a word, and don’t bother about its context.

We saw the same thing with some members of American PEN, who objected to the surviving Charlie Hebdo journalists being given a prize because, they claimed, CH was racist. On what grounds? That CH had reprinted a National Front cartoon of a French minister to draw attention to the fact that Marine Le Pen is as bad as her father. The Minister in question explained, the French anti-racism body explained, but the Americans wouldn’t hear it. You are falling victim to the same idiocy. I hope you will resist surrendering to it.

Yours faithfully

Vivienne Crawford, in een ingezonden brief aan de redactie

Het gaat niet om ‘fatsoenspolitie’

De vraag is niet of de krant een aanstootgevend woord ‘mag’ gebruiken, maar wanneer en hoe een krant dat doet. Guus Valk schreef een serieus stuk, een bespreking van het boek van een invloedrijke zwarte intellectueel over een bloedserieus onderwerp, dat ook in Nederland inzet is van heftige discussie. Hoe presenteer je dat in een boekenbijlage die zich wil verhouden tot het intellectuele en maatschappelijke debat?

Ik zou zeggen: niet met tekeningen van negertjes erbij en ‘Nigger, are your crazy?’ in de kop (wie wordt met die vraag eigenlijk aangesproken, de auteur van het boek?) De recensent legde in zijn bespreking nog eens uit dat ‘nigger’ een kwetsend woord is, dat hooguit als geuzennaam wordt gebruikt door zwarte Amerikanen zelf. En wat zet de eindredactie erboven? Juist.

Goede bedoelingen tellen dan niet meer. Stel je een stuk over antisemitisme voor met een Duits scheldwoord in de kop en door de redactie gevraagde karikaturen van verdrietige Joden met haakneuzen erbij. Of een stuk over seksisme met ‘zeikwijven’ (zonder ironietekens) in de kop. Zoiets is niet handig, zacht gezegd, en getuigt van weinig maatschappelijke antennes.

Tenzij het zo overduidelijk of satirisch is, dat de bedoeling glashelder is. Niemand zal het verkeerd begrijpen, hopelijk, als de krant naast een stuk over racisme ter illustratie 19e-eeuwse prenten afdrukt, of boven een aanklacht tegen het bagatelliseren van seksisme zet ‘Korte rokjes vragen er zelf om, toch?’.

Maar doe het halfbakken en het ontploft in je gezicht.

NRC-ombudsman Sjoerd de Jong in een toelichting n.a.v. de reacties.