Zondag winkel open? Klanten kwijt

Koopzondag – Stadshart Zoeterméér kan niet meer zonder, de Dorpsstraat blijft dicht.

Christelijke boekhandel De Goede Herder verliest 80 procent van zijn klanten als de winkel op zondag open zou gaan, zegt eigenaar Jo van Dorp. Foto Rien Zilvold

„Het is lastig vol te houden om je winkel een zevende deel van de week dicht te houden – precies op de dag dat het grootste deel van Nederland vrij is”, zegt Sven Coster, tot voor kort winkelcentrummanager van het Stadshart in Zoetermeer. „Mensen zitten thuis, vervelen zich. Dan gaan ze winkelen.”

De koopzondag. Het is – ook in Zoetermeer – een „eeuwig terugkerend punt van discussie”, zegt Johan van Doorn, de voorzitter van de winkeliersvereniging van het Stadshart.

Vijf jaar terug was het Stadshart alleen de eerste zondag de maand geopend. Langzaam breidde dat uit. Dat begon met de komst van Media Markt en kwam in een stroomversnelling toen Primark opende, pakweg twee jaar geleden. Intussen kan het winkelend publiek iedere zondag terecht in het Zoetermeerse winkelhart, waar voornamelijk ketens zitten. Het gros van de winkels is open.

Niet iedere winkelier is daar blij mee, zegt Van Doorn, tevens bedrijfsleider van V&D. „Kleine zelfstandigen voelen zich gedwongen en mopperen daar soms over. Dat snap ik wel. Bij V&D kunnen we een blik opentrekken met hulpkrachten die gráág willen werken, maar de kleine winkelier moet er zelf gaan staan. Al was het maar omdat hij zijn personeel anders ook nog zondagtoeslag moet betalen.”

Dat geldt bijvoorbeeld voor juwelier Van Koningsbruggen. Die is nog altijd alleen de eerste zondag van de maand. Dan staan Bas van Koningsbruggen en zijn vrouw zelf in de zaak, plus één werknemer. Dat is om de kosten te drukken, zegt de juwelier, én omdat er waardevolle spullen in de zaak liggen. Hij piekert er niet over om meerdere zondagen open te gaan, zegt de juwelier, die de zaak in 2004 van zijn ouders overnam. „Eén weekend in de maand zitten onze kinderen van vijf en negen al zonder papa en mama. Dat vinden ze afschuwelijk. Gelukkig kan oma oppassen.” Voor hem mag het hele fenomeen koopzondag worden afgeschaft, zegt hij, want voor de omzet hoeft hij het niet te doen. „Op zondag gaan mensen funshoppen. Ze doen impulsaankopen. Dat soort producten hebben wij niet.”

Bakker Ammerlaan is wel iedere zondag geopend. „Onder consumenten is een groeiende behoefte aan winkelen op zondag”, verklaart directeur Joost Ammerlaan. „Dat is de realiteit. En mensen eten dan ook graag een saucijzenbroodje.”

Het Stadshart pleegt allerlei inspanningen om op zondag bezoekers te trekken. De ene week is er een modeshow, de andere week een meet & greet met Woezel en Pip. Sinds afgelopen voorjaar rijdt een elektrisch treintje rond voor de kinderen. En dat werkt, zo heeft wethouder Marc Rosier (Stedelijke Ontwikkeling, VVD) zelf ondervonden. „Ik heb een zoontje van twee; die vindt het fantastisch”, zegt hij. „Ik hoef nu maar ‘treintje’ te roepen of hij wil naar de stad.”

Het Stadshart op zondag is een groot contrast met de verderop gelegen Dorpsstraat. Daar is vrijwel geen enkele winkel open. Dat komt mede doordat de Dorpsstraat (de historische kern van Zoetermeer) veel kerkgangers telt. Koopzondag valt niet te rijmen met de zondagsrust die de bijbel voorschrijft. Sommige pandeigenaren hebben het expliciet in hun huurcontracten gezet: verboden om op zondag open te gaan.

Jo van Dorp, eigenaar van de christelijke boekhandel De Goede Herder, gokt dat hij „80 procent van zijn klanten kwijtraakt” als hij dat wel doet. „Ik wil mijn klanten niet voor het hoofd stoten. Zo zijn er meer winkeliers die geen enkele aandrang voelen om hun winkel open te doen.”

Je houdt rekening met de kerkgangers, beaamt Eef van der List, projectontwikkelaar en eigenaar van meerdere winkelpanden in de Dorpsstraat. „Met Goede Vrijdag gaan we eerder dicht. En je plant geen concert op zondagavond.” Inmiddels gaan ijssalons, horecazaken en zelfs winkels „heel voorzichtig” af en toe open, zegt hij. „Maar: niet tijdens de kerkgang.”

Visboer Lon Oosterbroek is altijd gesloten op zondag. Om praktische redenen: de visafslag is dicht. „En ik ga niet open om diepvriesvis te verkopen.” Bovendien is hij ervan overtuigd dat de 24-uurseconomie vraagt om een dag rust. „Je moet gewoon niet elke dag werken.”

De winkeliers in de Dorpsstraat bestrijden dat de koopzondag nodig is voor de omzet. „Het betekent alleen een verschuiving van de geldstroom”, zegt Dennie van Herwijnen van de outdoorwinkel. „Je omzet blijft gelijk, maar is verspreid over meer dagen. Mensen geven hun geld toch maar één keer uit.”

Ook de eigenaar van het pand waarin de christelijke boekhandel is gevestigd, denkt daar zo over. Henry Konijn is voorzitter van de Stichting Tegen Verruiming Zondagsopenstelling – „geen religieuze stichting”. Jarenlang voerde hij, vaak met succes, juridische strijd tegen gemeenten in Nederland die hun koopzondagen wilden uitbreiden. Tot de wetgeving werd aangepast en gemeenten zelf mochten bepalen of zij de zondagen vrijgeven.

Zijn stichting is niet tegen de koopzondag, zegt Konijn, maar twaalf zijn „genoeg”. Konijn, die zelf vroeger drie poelierszaken had, waaronder één in de Dorpsstraat in Zoetermeer, stelt dat winkeliers liever helemaal niet op zondag willen werken – laat staan iedere zondag – en dat het niet eerlijk is als ze daartoe gedwongen worden. „Zondag is nu eenmaal een gezamenlijke vrije dag”, zegt hij. „Dat is nationaal goed.”

En, nee, de vrije dag verplaatsen naar maandag of woensdag vindt hij geen optie. Sarcastisch: „Lekker als jij vrij bent op een dag dat de rest van de familie naar school of werk gaat.”

Konijn, dat moge duidelijk zijn, winkelt zelf niet op zondag. „Überhaupt heb ik weinig behoefte om te shoppen – en op zondag al helemáál niet.”