Quality time met een waterval en een selfiestok

Op vakantie is iedereen op zoek naar ongerepte en pure locaties. Maar échte authenticiteit is vaak lelijk, vies en ongezellig, schrijft Floor Rusman.

Bij de Kravica-waterval in Bosnië raakte ik bezorgd. Er wordt voorspeld dat het internationale toerisme de komende vijftien jaar verdubbelt, maar hier was geen plaats voor nog meer mensen. Aan de oever van het heldere groenblauwe meertje vochten halfnaakte mensen om het beste plekje in de schaduw en aan de voet van de waterval boksten ze elkaar opzij voor wat quality time met de waterval en een selfiestok. Dit tafereel, een kruising tussen een schilderij van Hieronymus Bosch en een gemiddelde dag in Walibi Holland, was een schok voor wie de waterval van tevoren op Google had bekeken. Daar ziet hij er namelijk uit als een sereen natuurverschijnsel zonder toeristen.

Daarom gaan mensen er naartoe, want iedereen is op zoek naar ongerepte en pure locaties, zeker op vakantie. Hetzelfde zagen we in Mostar, een stad in het zuidwesten van Bosnië die bekend is vanwege zijn in de oorlog kapotgeschoten en later weer opgebouwde brug. De stad was bloedheet, gehavend en verlaten; we zagen pas mensen toen we de brug naderden. Daar veranderde Mostar in een minipretpark met schattige keitjes, souvenirwinkels en filelopende toeristen die allemaal dezelfde foto maakten van de brug.

In Split hetzelfde: uitgestorven buitenwijken en een krankzinnige drukte in het centrum. Het oude paleis van keizer Diocletianus was bijna niet meer te zien door de hoeveelheid sapbarren en pizzeria’s. Op het Kroatische eiland dat volgens de reisgids het meest ongerept was bevond zich, tegenover de kraampjes met sieraden en boottours, een café waar gember-spinaziesmoothies werden verkocht.

Voormalig Joegoslavië is volgens de reisgids een ‘pure en ongerepte streek’, maar ook hier zijn alle plekken met een universele schoonheid – watervallen, bruggen en middeleeuwse gebouwen – tot een decor gemaakt.

Wie échte ‘puurheid’ wil moet zijn idee daarvan bijstellen. Op de plekken waar we geen toerist tegenkwamen, kon je lang zoeken naar biologisch voedsel en pittoreske gebouwen. We zagen er half afgebouwde huizen, zwerfhonden en rivieren waarin het riool werd geloosd. We aten op plekken waar je alleen gegrild vlees kon bestellen en waar iedereen boven de borden zat te kettingroken. Het beste lamsvlees kon je krijgen in troosteloze wegrestaurants waar auto’s ver boven de maximumsnelheid langs scheurden. We zagen Bosniërs die de natuur in trokken om daar met hun gettoblasters naar onwaarschijnlijk harde muziek te luisteren en hun peuken in de rivier te gooien.

De komende jaren zullen er steeds meer toeristen naar voormalig Joegoslavië komen. De meesten van hen zullen geen selfies maken bij een authentieke vervuilde Bosnische rivier, maar bij de watervallen van Kravica en het paleis van Diocletianus. De anderen rest de keus: deelnemen aan de Truman Show van de idyllische hotspots, of op zoek gaan naar échte authenticiteit – die vaak lelijk, vies en ongezellig is.

Floor Rusman is redacteur van nrc.next