Vier vragen over de Zomergast van vanavond: Adriaan Geuze

Vanavond is landschapsarchitect Adriaan Geuze Zomergast. Waarom moet je kijken? “Hij keert zich krachtig tegen het dichtslibben en de verrommeling van de open Nederlandse landschappen.”

Adriaan Geuze Foto VPRO / Maaike Engels

Vanavond is de vierde aflevering van VPRO’s Zomergasten. Presentator Wilfried de Jong spreekt drie uur lang met landschapsarchitect Adriaan Geuze.

Het werk van Geuze (54) is internationaal bekend. Een van zijn laatste verdiensten was in eigen land: het nieuwe Centraal Station van Rotterdam. Wat gaat De Jong vragen aan deze specialist in stedenbouw?

NRC blikt vooruit op de uitzending.

Vier vragen

Bernard Hulsman, die voor NRC onder meer schrijft over architectuur, beantwoordt vier vragen over de Zomergast van vanavond.

1. Wat maakt Adriaan Geuze een interessante Zomergast?

“Adriaan Geuze is met zijn bureau West 8 al een kwart eeuw een veel bouwende (landschaps)architect en stedenbouwer. Bekend werd hij in de jaren negentig met het Schouwburgplein in Rotterdam en het stedenbouwkundig ontwerp voor Borneo Sporenburg, twee schiereilanden in de voormalige Amsterdamse haven die naar zijn ontwerp voornamelijk zijn bebouwd met dicht op elkaar gepropte rijtjeshuizen. Sindsdien heeft hij een stroom ontwerpen voor parken en woonwijken gerealiseerd in binnen- en buitenland. In Nederland was hij betrokken bij het ontwerp van een aantal vinexwijken, waaronder Ypenburg. Daarnaast mengt hij zich met tentoonstellingen als de tweede Architectuur Biënnale Rotterdam in 2005 in het debat over de inrichting van Nederland. Hij keert zich krachtig tegen het dichtslibben en de verrommeling van de open Nederlandse landschappen. Ook gaat hij graag tekeer tegen de babyboomers die het maakbare Nederland hebben verkwanseld.”

2. Wat kunnen we van de uitzending verwachten?

“Ik verwacht dat Geuze aan de hand van bijvoorbeeld oude Polygoonjournaals over de walvisvaarder Willem Barentsz een pleidooi houdt voor nieuwe grote landschapsprojecten waar Nederland tot de jaren zeventig zo goed in was. In het ingedutte Nederland bestaat volgens Geuze een schreeuwende behoefte aan grote nationale ondernemingen die vergelijkbaar zijn met de inpoldering van Zuiderzee. Hij zal er hartstochtelijk over praten tijdens de uizending.”

3. Op de website van de VPRO staat: “Geuze mag dan vooral internationaal werken, hij heeft zijn hart verpand aan het Hollandse polderlandschap. Zijn oplossing voor de stijgende waterspiegel en de overbevolking in het Nederlandse stedelijk gebied is: ‘Geef de mensen nieuw land, zoals we altijd hebben gedaan.’” Wat heeft hij op dit gebied in petto voor Nederland?

“Niet zoveel. Onlangs maakte zijn bureau deel uit van Team CS, de groep architecten die het nieuwe Centraal Station van Rotterdam en de omgeving ontwierp. Maar het ziet er niet naar uit dat Nederland in de nabije toekomst nog veel van zulke grote projecten zal kennen. Het is een beetje de tragiek van Geuze dat zijn hartstochtelijke pleidooien voor nieuwe projecten waar Nederland trots op kan zijn tegen dovemansoren is gericht. De tijd van een centraal gestuurde ruimtelijke ordening is in Nederland voorgoed voorbij. Het ministerie van VROM is opgeheven, de nota’s ruimtelijke ordening, waarvan de vierde leidde tot de vinexwijken, zijn afgeschaft en de Rijksbouwmeester houdt zich vooral bezig met de verkoop van Rijksgebouwen. Geuze’s pleidooi voor heroïsche bouwprojecten is een anachronisme in het geliberaliseerde Nederland.”

4. Wat moet Wilfried de Jong zeker vragen aan deze gast?

“Naar de opmerkelijke verandering in het werk van Geuze in het begin van de 21ste eeuw. Twintig jaar geleden werd West 8 gerekend tot Superdutch, de bonte verzameling ‘conceptuele’ architecten die in het kielzog van Rem Koolhaas wereldberoemd werden. Maar tegenwoordig ontwerpt West 8 ook gezellige retro woonwijken met grachtjes en grachtenhuizen in de trant van de Luxemburgse traditionalist Rob Krier. Ben heel benieuwd wat Geuze vindt van het succes van Kriers traditionalisme in Nederland. Ook naar Geuze’s oordeel over de vinexwijken, het laatste grote centraal gestuurde ruimtelijke-ordeningsproject in Nederland, ben ik heel benieuwd.”

Bekijk hieronder het promofilmpje van de VPRO voor Zomergast Adriaan Geuze: