Wordt Nederland het Delaware van Europa?

Nederland is in trek bij multinationals omdat je aandeelhouders hier eenvoudig buiten spel kunt zetten.

Topmannen van telecombedrijf Altice, dat zijn hoofdkantoor naar Nederland verplaatste. Foto Bloomberg

Jarenlang al staat Nederland wereldwijd bekend als belastingparadijs, maar nu heeft het ook een andere reputatie onder multinationals: die van ideale plek om het juridische hoofdkantoor te vestigen.

Het Nederlandse vennootschapsrecht biedt veel mogelijkheden om vijandige overnames te voorkomen en stemrecht van grootaandeelhouders veilig te stellen. Verschillende miljardenbedrijven zoals Fiat en farmaceut Mylan vestigden mede daarom hier hun statutaire zetel.

Directeur Rients Abma van Eumedion, een belangenbehartiger van 70 institutionele beleggers met zo’n 1.000 miljard vermogen, spreekt van „een trend waarbij van oorsprong buitenlandse partijen in Nederland hun juridische hoofdkwartier optrekken”.

„Het valt mij op dat de flexibiliteit van het Nederlandse vennootschapsrecht en de mogelijkheid om beschermingsmaatregelen te nemen recent vaak een doorslaggevende factor bij het kiezen voor Nederland is”, zegt partner Christiaan de Brauw van NautaDutilh, die Mylan bijstond.

Miljardair

Het laatste voorbeeld is de verhuizing deze week van de snelgroeiende kabel- en telecomreus Altice. Het bedrijf van de Franse miljardair Patrick Drahi is al sinds begin 2014 aan de Amsterdamse beurs genoteerd, maar het hoofdkantoor stond in Luxemburg. Als onderdeel van een complexe fusie met een Nederlands dochterbedrijf staat dat nu in Amsterdam.

Dat is vanwege de aandelen- en bestuursstructuur die Altice hier kan optuigen. Het kabelbedrijf is actief van Frankrijk tot de VS en doet de ene na de andere miljardenovername. Recent flirtte het nog met KPN. Oprichter Drahi, die bijna 60 procent van de aandelen in handen heeft, wil doorgroeien. En de financiering daarvoor wil hij in de toekomst ophalen met de uitgifte van extra aandelen.

Normaal verwatert dan zijn aandelenbelang en daarmee zijn zeggenschap. Maar niet met de nieuwe Nederlandse Altice-aandelenstructuur. Door een aandelensplitsing in stukken met veel en weinig zeggenschap (A- en B-aandelen) houdt Drahi ook na emissies strak de touwtjes in handen.

Grote beleggers vinden het een gruwel. „Volstrekt ongewenst”, stelt pensioenbelegger PGGM, die 187 miljard euro aan pensioenvermogen voor ruim 2,5 miljoen deelnemers beheert. PGGM maakte vorige week bezwaar tijdens de aandeelhoudersvergadering van Altice en bracht een zeldzaam harde verklaring naar buiten. PGGM vindt dat Altice door een aanpassing van de governancestructuur „de rechten van minderheidsaandeelhouders zoals PGGM sterk beperkt”.

Afvoerputje

PGGM heeft, net als bijvoorbeeld verzekeraar Aegon, in zijn stembeleid staan dat het tegen dergelijke structuren is. Ze prediken het ‘één aandeel, één stem’-principe. Maar daar is bij Altice of ook Fiat geen sprake van. Met het plaatsen van de statutaire zetel in Nederland kon Fiat-familie Agnelli het stemrecht van zo’n 30 procent uitbreiden naar 45 procent zonder één aandeel extra aan te schaffen. Een kwalijke ontwikkeling, aldus directeur Abma van Eumedion. Altice krijgt volgens hem een bedrijfsstructuur die in Frankrijk, Luxemburg of Duitsland verboden is. „Naast een aantrekkelijk fiscaal klimaat is er vanuit de politiek ook beleid gevoerd om het vestigingsklimaat met het vennootschapsrecht aantrekkelijker te maken.”

De stapeling van macht van Drahi in de aandeelhoudersvergadering én in het bestuur waar hij vetorecht heeft zorgt er bij Altice bijvoorbeeld voor dat er geen goede checks and balances meer zijn, vindt Abma. In een blog omschrijft hij Nederland zelfs als ‘afvoerputje van Europa’.

„Wij maken ons zorgen. Het is niet goed dat er twijfel bestaat over de bescherming van minderheidsaandeelhouders en vrezen dat het Nederland een slechte naam bezorgt bij buitenlandse beleggers”, licht hij toe.

Delaware van Europa

Nederland valt in ieder geval buiten de grenzen op. „Dutch Law Sinks Drug Tie-Up”, kopte de zakenkrant The Wall Street Journal eind juli op de voorpagina. Farmaceut Teva had in een vijandige overnamepoging 40 miljard dollar geboden op concurrent Mylan.

Maar Mylan (9 miljard euro omzet, 33.000 werknemers) verhuisde in het voorjaar juridisch naar Nederland mede vanwege de beschermingsmogelijkheden en richtte daartoe een beschermingsstichting op.

„Alle realistische alternatieven zijn bekeken: Engeland, Ierland, Luxemburg, Zwitserland. Daarna is vanwege de governance heel bewust voor Nederland is gekozen”, zegt advocaat De Brauw. Een belangrijk onderdeel van die governance is volgens hem ook dat bestuurders hier maar eens in de drie jaar hoeven te worden benoemd. In het Verenigd Koninkrijk en de VS is dat jaarlijks. „In Nederland kan men zich meer op de lange termijn richten.”

Waar Abma geen voorstander is van zulke juridische toeristen, ziet De Brauw ze graag komen, mede omdat het goed is voor de werkgelegenheid in de dienstensector. Hij is een van de sprekers op het reeds uitverkochte prestigieuze tweedaagse Van der Heijden Congres dat eind november wordt georganiseerd door de Radboud Universiteit. Titel: „Nederland, het Delaware van Europa?”

Delaware is de kleine Amerikaanse staat waar 65 procent van de bedrijven uit de Fortune 500 zijn juridische zetel heeft en die bekend staat om zijn fiscale klimaat en zijn vennootschapsrecht. Google, Coca-Cola, Ford: ze zijn op papier allemaal in Delaware gevestigd.

De Brauw hoopt op een vergelijkbare ontwikkeling in Nederland. „De flexibiliteit van het Nederlandse vennootschapsrecht is een van onze selling points en anderen zien ook dat bijvoorbeeld Fiat en Mylan hierheen komen.”