Soepele deal met Grieken

Het is even wennen: een Eurogroep in positieve sfeer. Maar onderhuids blijft de spanning bestaan.

De Duitse minister Schäuble (l) begroet zijn Griekse collega Tsakalotos. Foto EPA/ Olivier Hoslet

Wat een verschil. Begin vorige maand nog pleitte Wolfgang Schäuble voor een tijdelijke Grexit, een Griekse euro-uittreding. Vrijdagavond ging de Duitse minister van Financiën, samen met zijn collega’s uit de andere eurolanden, soepel akkoord met een nieuw miljardenpakket voor Griekenland. Het was een „goede dag” geweest, zei hij.

In een paar weken is de sfeer tussen Griekenland en zijn schuldeisers flink verbeterd. Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem, die zijn irritatie over de Grieken de afgelopen maanden nauwelijks wist de verhullen, zei vrijdag dat de sfeer „positief” was geweest. Hij prees de Grieken zelfs voor hun professionaliteit.

De Eurogroep gaf zijn goedkeuring aan het akkoord van 400 pagina’s dat Griekenland dinsdag sloot met de ‘trojka’ (EU, IMF en ECB) plus het euronoodfonds ESM. Als Griekenland voldoende hervormt, krijgt het de komende drie jaar 86 miljard euro aan leningen, voornamelijk uit het ESM. Volgende week wordt al 13 miljard uitgekeerd, waarmee de Grieken aanstaande donderdag onder meer een verplichte terugbetaling van 3,2 miljard aan de ECB kunnen doen.

De afgelopen dagen werd in Athene, en ook in Brussel, met enige ongerustheid gewacht op de reactie van Duitsland op de door de trojka met de Grieken overeengekomen tekst. Het gevreesde nein uit Berlijn kwam er niet. Maar in Duitsland bestaat nog steeds veel onderhuidse spanning over Griekenland. Binnen het Duitse kabinet werd volgens Duitse media gevreesd voor een Alleingang van Schäuble, die nog steeds het liefst een Grexit zou zien. Bondskanselier Angela Merkel en vicekanselier Sigmar Gabriel zouden ervoor gezorgd hebben dat Schäuble de Griekse deal niet in zijn eentje tegenhield.

De Duitse Bondsdag stemt aanstaande dinsdag of woensdag over het nieuwe Griekse hulppakket. Binnen de CDU van Merkel en Schäuble bestaat veel scepsis over het pakket. Zo’n vijftig CDU-parlementariërs zouden tegen willen stemmen. CDU-fractieleider Volker Kauder zorgde onlangs voor een rel door te dreigen dat deze dissidenten gepasseerd zouden worden voor politieke functies.

Ook in de Tweede Kamer in Nederland bestaat nog geen meerderheid voor het nieuwe steunpakket voor Griekenland. Regeringspartij VVD houdt zich nog op de vlakte.

In Griekenland gaat er achter het nieuwe optimisme een hoop politieke onrust schuil. Brussel is weliswaar opgelucht over de Griekse regering nieuwe stijl: de beruchte oud-minister van Financiën Yanis Varoufakis is vervangen door de meer bescheiden Euclid Tsakalotos. Dijsselbloem prees vrijdag de „genormaliseerde werkmethoden” van de „veranderde” Griekse regering, die ook nog eens „goed georganiseerd” blijkt te zijn.

Maar binnen de Syriza-partij van premier Alexis Tsipras bestaat zo veel verzet tegen de nieuwe, door Brussel opgelegde hervormingen en bezuinigingen dat vervroegde verkiezingen steeds waarschijnlijker worden. Het Griekse parlement stemde vrijdagochtend in met het pakket, maar Tsipras was wel afhankelijk van de steun van de oppositie. Veertig van de 149 parlementariërs van Tsipras’ Syriza-partij, onder wie Varoufakis, stemden tegen. Eerder zinspeelde Tsipras op vervroegde verkiezingen. Mogelijk volgt na de Griekse terugbetaling aan de ECB op 20 augustus een vertrouwensstemming. Het kan nieuwe politieke instabiliteit opleveren.

Ook de rol die het IMF gaat spelen in de steunoperatie is nog steeds onzeker. Het IMF wil alleen nieuwe leningen verstrekken aan de Grieken als de eurolanden de Griekse staatsschuld (nu 178 procent van het bbp) verlichten. Veel eurolanden voelen hier weinig voor. Schuldverlichting zal pas in de herfst, na concreet bewijs van Griekse hervormingen, worden overwogen. De baas van het ESM, de Duitser Klaus Regling, zei vrijdag dat de 86 miljard niet alleen van ‘zijn’ ESM zal kunnen komen. Het bedrag is opgesteld in de „verwachting dat het IMF weer meedoet”.