Rappen als een blanke voor die airplay

In een bijtende satirische clip beschuldigt de Eindhovense rapper Fresku Hilversum ervan zwarte muziek te weren.

Illustratie Rik van Schagen

De Eindhovense rapper Fresku, die tot een van de beste rappers van Nederland wordt gerekend, heeft gisteren in een muziekclip een bijtende satirische aanval op de Nederlandse radio ‘Hilversum’ gelanceerd, omdat die amper muziek van zwarte Nederlandse rappers laat horen.

„Hilversum wil blanke rappers per se, geen blackface, nigga” zingt Fresku (alias Roy Michael Reymound, Nederlandse moeder, Antilliaanse vader) in de clip Zo doe je dat op YouTube. Terwijl hij zijn kritische lied zingt (ondertiteld) schminkt hij zichzelf langzaam blank: een omgekeerde blackface-act.

Blackface is de naam van de traditie waarbij acteurs en muzikanten, vooral in de VS in de 19de eeuw, hun gezicht zwart schminkten om het publiek met zwarte stereotypen te vermaken. Het wordt nu als racistisch gezien.

De clip, die Fresku (Antilliaans voor ‘brutaal’) maakte met videoregisseur en muziekproducent Teemong (Timon van den Elskamp), kan gezien worden als een ironische instructiefilm voor ‘hoe haal je als zwarte muzikant wel de Nederlandse radio’. Je moet je afkomst verloochenen om airplay te krijgen. Want gewone hiphop is te saai voor de doorsnee blanke luisteraar, hoort Fresku in de clip. „Doe iets met een band net als Kyteman” en „Geen trommels en ratelen, dat is negerherrie”. „We draaien best regelmatig rapjes hoor, Eminem, Iggy Azalea en Macklemore,” zegt de radioman. Alle drie blank.

Rock en dance moet je in je nummers stoppen als zwarte muzikant, wil je een hit krijgen. En: ‘nigga bleek je huid, je moet loekoe als een witmang.’ (je moet er uitzien als een witte man). Blanke rappers als Gers Pardoel en Kraantje Pappie worden wel veel op de radio gedraaid. Bij voorkeur moet je ook een gitaar oppakken, als rapper, dat spreekt de blanke doorsnee luisteraar aan. Dus zien we de witgemaakte Fresku een blonde pruik opzetten en vervolgens een gitaar pakken. Dan klinkt muziek van de (blanke, Nijmeegse) poprockband Go Back To The Zoo, die een gitaarpop-liedje zingt over... slavernij: ‘I can’t put the past away... It’s so embarrassing, I have to say I am a slave’.

Het lied is uit, maar de clip nog niet. We horen de blanke opnameleider vragen of ‘Fresco’ het nummer nog een maal zingen wil, en dan wat meer lachen, anders lijkt-ie zo’n gangster. We zien Fresku’s gezicht verwrongen raken, steeds meer, totdat zijn hoofd explodeert.

Het nummer Zo doe je dat staat op Fresku’s aanstaande album Nooit meer terug, dat op 4 september verschijnt bij TopNotch. Clip en tekst sluiten aan bij een discussie die al langer woedt rond de Nederlandse radio - en in de popmuziek in het algemeen.

Want was Elvis Presley ook niet de blanke Amerikaanse artiest die bewegingen, zangstijl en sexy uitstraling van zwarte zangers nadeed en zo voor een blank mainstream publiek herkenbaar, toegankelijk maakte?

Begin dit jaar ontstond in Nederland discussie over de vraag of radiozenders als 3FM niet te veel een blanke burcht zijn. Er klonk kritiek van onder anderen Kees de Koning, de platenbaas van Fresku, op het overwegend blanke geluid van 3FM. De Koning constateerde op de VPRO-website 3voor12 dat zwarte Nederlandse muzikanten op YouTube werkelijk enorme hits scoren, zoals de SawtuBoys MoneyGang (SBMG) uit de Bijlmer: hun nummer Oeh na na werd vele, vele miljoenen keren bekeken, maar op de radio hoor je ze niet. Dan klopt er iets niet, aldus De Koning.

Datzelfde geldt voor de Antilliaans-Rotterdamse band Broederliefde, of de Nederlandse zanger en producer Jayh (Jaouad Ait Taleb Nasser) uit Amsterdam, geboren uit een Antilliaanse moeder en een Marokkaanse vader.

Ze scoren miljoenen luisteraars en kijkers op YouTube, en dat levert ook wel optredens in het land op, maar geen airplay op de mainstreamradio. In Zo doe je dat zing Fresku: „Ik zie je million views op de youtube/ maar die radiomoney is die doekoe.” Doekoe is Surinaams voor geld: met airplay op de radio kun je via de auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra echt veel geld verdienen.

Behalve kritiek zit er ook ironie in de clip van Fresku: het feit dat het blanke Back to the Zoo meedoet is wrang humoristisch. Fresku heeft met Teemong al eerder geestige clips gemaakt: zo speelde hij witgeschminkt de PVV-stemmer Willie Keurig die zich uitsprak over zaken als de Zwarte Pietendiscussie.

Fresku zelf heeft meteen toelichting gegeven op zijn nieuwe, scherpe clip: „Natuurlijk bedoel ik niet letterlijk dat alleen blanke rappers aandacht krijgen op de radio. Maar op muzikaal gebied is het wel een rassending”, zei hij tegen Omroep Brabant.

„Er wordt natuurlijk wel wat rap op de radio gedraaid, maar als je kijkt naar de cijfers is het enorm scheef. En de rap díe gedraaid wordt, is de ‘Ibiza-rap’, de rap die je lekker in Salou hoort, die helemaal niet de typische zwarte muziek is.”

De verhouding in muziekland is helemaal scheef, dat is het punt dat hij maken wil, zegt hij. Niet dat hij als rapper ‘slachtoffer’ is.