Koningswandelingen

Of Magnus Carlsen een bom liet ontploffen of slechts een stormpje in een glas water blies zal later duidelijk worden. In ieder geval luistert de schaakwereld als de wereldkampioen spreekt. Niet zonder tegenspraak overigens.

Dinsdag schreef Carlsen op Facebook dat hij de strijd om het wereldkampioenschap drastisch wil veranderen. Niet meer een tweekamp tussen de zittende wereldkampioen en een uitdager die het kandidatentoernooi heeft gewonnen, maar een jaarlijks toernooi om het wereldkampioenschap, met veel spelers en een knock-outsysteem.

Dat systeem kennen we uit de tijd tussen 1999 en 2005 toen de FIDE het toepaste, wat toen pseudo-wereldkampioenen voortbracht als Alexander Chalifman, Roeslan Ponomariov en Roestam Kazimdzjanov. Zeer sterke spelers, maar niet de halfgoden die we graag als wereldkampioen zien.

Waarom wil Carlsen naar die tijd terug? Hij vindt het eerlijker als de zittende kampioen niet bevoordeeld wordt, wat hij ook al vond toen hij zelf nog geen kampioen was. Hij vermoedt ook dat er voor zo’n knock-out wereldkampioenschap meer belangstelling is dan voor de tweekampen van nu, hoewel het in het verleden net omgekeerd was.

Als het niet kapot is, moet je het niet herstellen, schreef ex-wereldkampioen Vladimir Kramnik in een reactie. Wat is het probleem, vroeg hij zich af. Er wordt in de wereld steeds meer geschaakt, er komen ook steeds meer sterke toernooien, en de tweekampen om het wereldkampioenschap zijn nou net de schaakevenementen waarvoor miljoenen aan prijzengeld te vinden zijn en waar de algemene nieuwsmedia belangstelling voor hebben. Absurd om juist die af te schaffen, vindt hij.

Misschien werkt Carlsen aan zijn plaats in de geschiedenis. Als hij zijn zin krijgt, wordt hij misschien de laatste echte wereldkampioen, in een lijn die begon in 1886.

Iets anders. Het is de zomer van de koningswandelingen. Ik liet hier kort geleden een verliezende en een winnende wandelkoning zien, en hier is een remise makende wandelkoning, uit het kampioenschap van Rusland dat nu aan de gang is in de stad Tsjita, dicht bij Mongolië en China.

Ivan Boekavsjin - Igor Lysyj, kampioenschap van Rusland 2015

1. d4 e6 2. c4 Pf6 3. Pc3 Lb4 4. e3 0-0 5. Ld3 d5 6. Pf3 c5 7. 0-0 cxd4 8. exd4 dxc4 9. Lxc4 b6 10. Lg5 Lb7 11. Pe5 h6 12. Lh4 Pbd7 Hier is wel eens 13. Pxd7 Dxd7 14. Lxf6 gespeeld, wat weinig opleverde. 13. Pxf7 Boekavsjin heeft iets anders bedacht, een dubbel stukoffer. 13...Kxf7 14. Lxe6+ Kxe6 15. Db3+ Kf5 16. Dc2+ Ke6 17. Db3+ Kf5

Zie diagram

18. Dc2+ Ke6 19. Dg6 Wit kon remise maken, maar dat was niet de bedoeling van zijn wilde onderneming. 19...Lxc3 Zwart elimineert een gevaarlijke vijand. 20. bxc3 Te8 21. Tfe1+ Kd5 22. c4+ Kc6 De computers zeggen dat ook 22...Kxd4 mogelijk was, maar een mens doet dat niet. 23. Dg3 Nu dreigt wit 24. d5+ Kc5 25. Da3+ met mataanval. 23...Txe1+ 24. Txe1 Dg8 25. Tc1 Hier was 25. d5+ wegens 25...Pxd5 26. cxd5+ Dxd5 niet goed meer. 25...Pc5 Het paard offert zich op om een plaats voor de koning vrij te maken. 26. dxc5 De6 27. Dxg7 Pd7 28. Lg3 Tg8 Zwart moet nog steeds oppassen voor matwendingen. Na bijvoorbeeld 28...bxc5 zou 29. Dc3, met de bedoeling 30. Df3+ of 30. Da5, zeer sterk zijn. 29. Dc3 Pxc5 30. Te1 Df5 31. Te7 Wit heeft haast, want zwart dreigde met 31...Pe4 wits belangrijke aanvalsloper te ruilen. 31...Db1+ Zwart gaat remise maken door zetherhaling. Hij kon zich tegen het mat ook met 31...Pd7 verdedigen, maar dan kan wit kiezen of hij de strijd voortzet of meteen met 32. Te6+ Dxe6 33. Df3+ Kc5 34. Da3+ Kd4 35. Db2+ Ke4 36. Dc2+ eeuwig schaak geeft. 32. Te1 Df5 33. Te7 Db1+ 34. Te1 Remise.