‘Het percentage migranten ligt al decennialang rond 3 procent van de wereldbevolking'

Dat zei Henk van Houtum, politiek geograaf aan de Radboud Universiteit, in de Volkskrant

illustratie nrc next

De aanleiding

De Europese grenzen moeten niet dicht, maar open, zegt politiek geograaf Henk van Houtum van de Radboud Universiteit in de Volkskrant. Want, zo redeneert Van Houtum, vooral de mensensmokkelaars profiteren van gesloten grenzen: migranten proberen dan illegaal Europa binnen te komen, via gevaarlijke routes. En voor wie minder migranten wil, werkt een gesloten grens juist averechts: de nieuwkomers gaan er minder snel door weg.

Maar er zijn meer migranten dan ooit, kunnen we dan iedereen wel binnenlaten? Van Houtum nuanceert dat. De meeste migranten worden in de regio opgevangen, stelt hij. Bovendien is migratie mondiaal gezien niet zo’n groot probleem, aldus Van Houtum. „3 procent is migrant, al decennialang.” Blijft het percentage migranten op wereldschaal echt al zo lang gelijk?

Waar is het op gebaseerd?

Van Houtum verwijst desgevraagd naar een onderzoek van Hein de Haas, verbonden aan de universiteiten van Oxford en Maastricht. De Haas bekeek voor zijn onderzoek The Globalization of Migration: Has the World Become More Migratory? de omvang van de internationale migratie in de jaren 1960, 1970, 1980, 1990 en 2000. Hij rekende over deze jaren uit welk percentage van de wereldbevolking niet in het land woonde waar hij of zij was geboren.

Uit de berekeningen van De Haas blijkt dat in de genoemde jaren zo rond de 3 procent van de wereldbevolking migrant was. In 1960 was dat percentage het hoogst: 3,06 procent. In 2000 ging het om 2,73 procent.

De Haas maakte in mei een update van de cijfers op zijn weblog. In 2010 lag het aantal migranten weer iets boven de 3 procent van de wereldbevolking.

En, klopt het?

De Haas maakt gebruik van cijfers van de Verenigde Naties. Daaruit blijkt dat het absolute aantal migranten vanaf 1960 flink is gestegen. Maar de wereldbevolking groeide min of meer even hard mee. Daardoor schommelde het percentage migranten inderdaad rond de 3 procent. Het meest recente cijfer van de Verenigde Naties komt uit 2013: toen was 3,2 procent van de wereldbevolking migrant.

Klopt het beeld dat er steeds meer migranten naar Europa komen dan helemaal niet? Tot de jaren 90 was de migratiestroom binnen ontwikkelingslanden het grootst. Zo bracht de splitsing van Brits-Indië in Pakistan en India ook in de jaren 60 nog grote aantallen migranten op de been, melden onderzoekers van de Wereldbank in het rapport Where on Earth is Everybody?. In de Koude Oorlog was er binnen de Sovjetunie sprake van grote groepen migranten.

Maar vanaf 1990 is migratie van ontwikkelingslanden naar ontwikkelde landen (Europa, de Verenigde Staten, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Japan) de motor geweest achter de toename in het aantal migranten, stellen de Verenigde Naties in een factsheet uit 2013. Het aantal migranten dat naar een ander ontwikkelingsland is getrokken, is in 2013 bijna even groot als het aantal mensen dat van een ontwikkelingsland naar een westers land ging.

De migratiestromen zijn dus wat verschoven, maar het percentage migranten is al die tijd rond de 3 procent blijven schommelen.

Conclusie

Absoluut is het aantal migranten fors toegenomen. Maar de wereldbevolking groeide even hard mee. Het percentage migranten ligt daardoor sinds de jaren 60 rond de 3 procent. We beoordelen de uitspraak daarom als waar.

Ook een bewering zien langs komen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt