Het lijden van wonderpaard Totilas

Paardensport

Totilas werd wereldberoemd met Edward Gal. Na veel blessureleed in Duitsland heeft hij mogelijk zijn laatste dressuurwedstrijd gereden.

De Duitser Matthias Rath met Totilas, afgelopen donderdag in de landenwedstrijd tijdens de Europese kampioenschappen in Aken. Foto Martin Meissner/AP

Een tranentrekker. Een dier dat een mens kippenvel over het hele lijf kan bezorgen. Overal waar het wereldberoemde dressuurpaard Totilas komt, roept de hengst emoties op. Maar nadat hij donderdag eindelijk weer terugkeerde op één van de hoogste podia in de paardensport, volgde vrijdag een nieuwe, enorme klap. Zijn sportcarrière lijkt ten einde.

Totilas is vanwege een blessure aan zijn linkerachterbeen naar een dierenkliniek gebracht en komt niet meer in actie tijdens de individuele proeven op de EK in het Duitse Aken. Het is voor de vijftienjarige hengst al de zoveelste blessure die hem sinds zijn verhuizing in 2010 uit Nederland naar Duitsland weerhoudt van grote successen. Een definitief afscheid als sportpaard dreigt, wederom, maar nu is het menens.

Mede-eigenaar Paul Schockemöhle sluit tegenover het Duitse paardensportmagazine St. Georg niet uit dat Totilas alleen nog maar gebruikt zal worden als dekhengst. Op de vraag of zijn paard ooit nog terug te zien is op een grote wedstrijd antwoordt de Duitser: „Hij moet fit genoeg zijn om de drie proeven te lopen.”

Ooit buitenaards

Ooit straalde Totilas samen met de Nederlandse ruiter Edward Gal in stadions over de hele wereld. Twee Europese titels. Drie keer de beste dressuurcombinatie op aarde, hoewel de prestaties bijna buitenaards waren. De dans van ruiter en paard werd nog nooit zo goed uitgevoerd als door deze Nederlandse combinatie. Jonge meiden werden in de magische periode 2009-2010 niet verliefd op boybands maar op Totilas.

Na de gouden wereldkampioenschappen in het Amerikaanse Kentucky vertrok het Wunderpferd in 2010 voor naar schatting tien miljoen euro naar Duitsland. De Duitse oud-ruiter en fokker Paul Schockemöhle kocht Totilas en voormalig dressuuramazone Ann Kathrin Linsenhoff nam de sportrechten over. Haar stiefzoon Matthias Rath moest met Totilas Duitsland terugbrengen aan de dressuurtop. Het werd een sportieve flop.

Totilas vulde weliswaar het ene na het andere rietje met duur sperma voor dekkingen, maar de prestaties in de ring bleven uit. De band die de hengst met Gal had, kreeg hij niet met Rath. Het is een moeilijk paard dat erg van ritme houdt. Op vaste tijden eten, naar buiten en weer terug op stal. Anders raakt hij uit zijn doen.

Duistere blessures, schimmenspellen rondom discutabele trainingsmethodes en veel pech speelden Totilas en Rath in de afgelopen vijf jaar parten. Telkens volgden twijfels over de sportieve toekomst van deze combinaties. Inmiddels heeft de steenrijke Schockemöhle wel enkele miljoenen verdiend aan het sperma van wat ooit het beste dressuurpaard was. Alleen, zonder prestaties daalt ook de waarde van het zaad.

De harten van veel paardenliefhebbers werden deze zomer gevuld met hoop toen Totilas tussen de koeien zijn rentree maakte op een wedstrijd in een Brabants weiland bij Tilburg. De dekkingen werden op een lager pitje geplaatst. Het vizier ging op de EK in Aken. Kan Totilas de wereld nog in vervoering brengen?

Totilas-onwaardige score

Het is donderdagmiddag kwart over drie als cameraploegen en toeschouwers elkaar bijna verdringen rondom de losrijbak in Aken. Geen paard brengt tijdens dit evenement zoveel teweeg als Totilas. Fototoestellen, mobiele telefoons en filmcamera's worden paraat gehouden alsof op ieder moment de pausmobiel voorbij zal komen. Een Duitse man poetst zijn bril en vraagt op een bijna idolate manier – „Ist das Totilas?” – als het paard vervolgens voorbijloopt. „Helaas is hij niet meer zo goed als vroeger.”

Kenners zien in de uitgestrekte draf het linkerachterbeen licht haperen. Een groot deel van de 17.500 toeschouwers vindt de proef geweldig. Ze zijn uitzinnig. Rath steekt zijn gebalde vuist de lucht in. De Nederlandse coach van Totilas, Sjef Janssen, omhelst de Duitse bondscoach Monica Theodorescu. Later blijkt dat de jury een stuk minder enthousiast is. De scores verschillen enorm, met variaties van 80,1 tot 71,6 procent. De totaalscore wordt uiteindelijk nog zelfs naar beneden bijgesteld tot 75,971 procent, goed voor een zesde plaats.

Eigenlijk Totilas-onwaardig, maar met zo weinig wedstrijdritme is het niet verwonderlijk. „De score valt me tegen”, zegt Rath na afloop. „Natuurlijk geef ik niet op voor dit weekeinde, alleen omdat de jury zoveel verschilt. Ik sta al vijf jaar onder enorme druk, omdat ik op Totilas rijd. Ik voel het niet meer en ben het inmiddels wel gewend. Het is erg speciaal om elke dag weer op dit paard te mogen rijden. There will never be a Totilas again.”

Op dat moment beseft Rath waarschijnlijk nog niet dat dit weleens historische woorden kunnen worden. Zeker als eigenaar Schockemöhle dit weekeinde wellicht het besluit neemt om Totilas voorgoed uit wedstrijd te nemen.

Het doet de Nederlander Gal pijn. De kersverse Europees kampioen praat niet graag over zijn oude liefde, waaraan hij zijn grootste successen te danken heeft. Het vertrek van Totilas zal altijd een open wond voor Gal blijven. Toch wil hij er nog wel kort iets over zeggen. „Ik heb Totilas deze week nog even ontmoet”, vertelt Gal. „Dat was echt een mooi moment. Ik weet niet of hij mij herkende, maar het deed me natuurlijk wel wat. Het is toch jarenlang mijn paard geweest. Maar het gaat zo vaak weer over Totilas, een keer is het wel klaar voor mij.”

Afgeschreven voor Rio

Duitse media schrijven Totilas al af voor de Olympische Spelen van volgend jaar in Rio de Janeiro en speculeren al driftig over een pensioen. „Doodzonde”, stelt de Nederlandse bondscoach Wim Ernes. „Totilas is toch een legende die hier binnen komt rijden, dan doet het mij oprecht pijn om hem zo te zien.”

De attractie Totilas zal in ieder geval in Duitse handen blijven. Eigenaresse Linsenhoff is helemaal weg van hem en heeft aan geld geen gebrek. Meerdere malen sloeg ze boden af van de Oostenrijkse wapengigant Glock, sponsor van Gal, om Totilas te herenigen met de Nederlandse ruiter. Als het aan haar ligt, zal het paard dat eens de gedoodverfde favoriet was voor olympisch goud zijn laatste dagen slijten in een Duitse weide. Via de achterdeur verliet Totilas roemloos het mekka van de paardensport. Daar waar zijn oude liefde Gal nu nieuwe successen boekt op een ander paard.